I długo zastanawiałam się, czy w ogóle powinnam wracać.

Bo gdzieś po drodze pojawiły się wątpliwości. Czy to, co piszę, ma sens. Czy jeszcze komuś pomaga. Czy w świecie pełnym sprzecznych informacji o alergii i żywieniu dzieci jest miejsce na kolejny głos.

A potem przyszło życie.

Codzienność. Dzieci. Zmęczenie. Brak przestrzeni na pisanie. Blog, który kiedyś był ważnym miejscem – powoli odszedł na dalszy plan.

Ale prawda jest taka, że ten temat nigdy ze mną nie zniknął.

Od jednego wpisu do poradnika

Wszystko zaczęło się niewinnie.

Chciałam napisać jeden wpis.

O karmieniu piersią przy alergii.
O tym, co jeść. Czego unikać. Jak nie zaszkodzić dziecku, kiedy każda decyzja wydaje się ryzykiem.

Ale im więcej pisałam, tym bardziej widziałam, że to nie jest temat na jeden artykuł.

To był ogrom wiedzy:

• doświadczeń z własnej drogi
• informacji, których sama kiedyś szukałam
• błędów, które popełniłam
• i rzeczy, które chciałabym wiedzieć wcześniej

Ten wpis zaczął rosnąć… aż stał się czymś znacznie większym.

Poradnik, który przeleżał rok w szufladzie

Tak powstał poradnik.

Gotowy. Dopracowany. Przemyślany.

I… odłożony.

Na ponad rok.

Dlaczego?

Bo znowu pojawiły się wątpliwości:

• czy to wystarczająco dobre
• czy komuś pomoże
• czy ktoś tego potrzebuje

Może też znasz to uczucie?

Kiedy robisz coś ważnego… i boisz się to pokazać światu.

Dlaczego zdecydowałam się go w końcu opublikować

Bo przypomniałam sobie, dla kogo to powstało.

Nie dla „ekspertów”.
Nie dla idealnych mam.

Tylko dla tej jednej osoby:

👉 mamy, która siedzi wieczorem i szuka odpowiedzi
👉 mamy, która boi się, że zaszkodzi swojemu dziecku
👉 mamy, która słyszy sprzeczne informacje i nie wie, komu wierzyć

I wtedy zrozumiałam:

To ma sens. Nawet jeśli pomoże jednej osobie.

Co znajdziesz w poradniku

📘 „Karmienie piersią a alergia” to praktyczny przewodnik dla mam niemowląt do 6. miesiąca życia.

To nie jest teoria – to konkret.

W środku znajdziesz m.in.:

✔ jak karmienie piersią wpływa na rozwój alergii
✔ co naprawdę ma znaczenie w diecie mamy
✔ kiedy eliminować produkty (a kiedy nie)
✔ jak rozpoznać objawy alergii u dziecka
✔ jak wygląda diagnostyka
✔ czym są „drabiny pokarmowe” i jak działają
✔ jak nie pogubić się w sprzecznych zaleceniach

👉 Streszczenie poradnika znajdziesz tutaj:

Jeśli jesteś już dalej…

Wiem, że wiele z Was, które tu zaglądają, ma ten etap już za sobą.

Macie doświadczenie. Wiedzę. Przeszłyście swoją drogę.

Ale może znacie kogoś, kto jest właśnie na początku?

👉 zagubioną mamę
👉 zmęczoną i przestraszoną
👉 szukającą odpowiedzi w internecie

Jeśli tak — podeślijcie jej ten poradnik.

Czasem jedna dobra informacja może zmienić naprawdę dużo.

Co dalej na blogu?

Jeśli mam wrócić – chcę, żeby to miało sens.

Dlatego powiedz mi:

👉 czego teraz najbardziej potrzebujesz?

Może:

• rozszerzanie diety przy alergii?
• jak „wyrasta się” z alergii?
• życie codzienne z alergikiem?
• żłobek, przedszkole, szkoła?

A może coś zupełnie innego?

Napisz w komentarzu lub wiadomości.

Dziękuję, że tu jesteś

Nawet jeśli tylko czytasz.
Nawet jeśli w ciszy.

To miejsce wraca. Powoli. Prawdziwie.

I tym razem — z jeszcze większym sensem 🤍

Artykuł Dlaczego zniknęłam… i dlaczego wracam pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.

Czy da się przejść przez karmienie piersią przy alergii bez ciągłego stresu, zgadywania i poczucia, że każdy wybór może zaszkodzić dziecku?

To pytanie pojawia się u wielu mam bardzo wcześnie. Często już przy pierwszych objawach, które trudno zrozumieć i jeszcze trudniej powiązać z konkretną przyczyną.

Ten wpis to krótkie wprowadzenie do poradnika, który powstał właśnie z tej potrzeby – uporządkowania wiedzy i przywrócenia spokoju w codzienności.

📘 O czym jest poradnik „Karmienie piersią a alergia”?

To nie jest kolejna lista zakazów ani sztywna dieta eliminacyjna.

To raczej próba pokazania, że temat karmienia piersią przy alergii można zrozumieć – bez chaosu i bez ciągłego szukania odpowiedzi w przypadkowych źródłach.

🧠 Jak podejść do tematu bez chaosu

Największym problemem nie jest dziś brak wiedzy.

Problemem jest jej nadmiar.

Różne zalecenia, sprzeczne opinie, doświadczenia innych mam – wszystko to sprawia, że zamiast większej pewności pojawia się jeszcze więcej wątpliwości.

W poradniku skupiam się na tym, żeby:

• uporządkować najważniejsze informacje
• oddzielić fakty od mitów
• pokazać, co naprawdę ma znaczenie

👶 Alergia u niemowlęcia – co warto rozumieć

Jednym z kluczowych elementów jest zrozumienie, czym właściwie jest alergia i dlaczego się pojawia.

🔍 Co ma znaczenie, a co nie

Wiele mam bardzo szybko zaczyna eliminować kolejne produkty, zakładając, że to jedyna droga.

Tymczasem nie każda reakcja oznacza alergię, a nie każda dieta eliminacyjna jest konieczna.

W poradniku pokazuję:

• kiedy warto reagować
• kiedy obserwować
• a kiedy po prostu dać sobie i dziecku czas

🥗 Dieta mamy – mniej restrykcji, więcej spokoju

To jeden z najbardziej stresujących tematów.

„Co mogę jeść?”
„Czy to na pewno nie zaszkodzi?”
„Czy powinnam wykluczyć jeszcze coś?”

⚖️ Równowaga zamiast skrajności

Zamiast kolejnych list zakazów, znajdziesz tu inne podejście:

• skupienie na tym, co rzeczywiście ma wpływ
• unikanie niepotrzebnych ograniczeń
• budowanie większej pewności w codziennych wyborach

👀 Obserwacja dziecka bez nadmiernego lęku

Obserwowanie dziecka jest ważne.

Ale bardzo łatwo przekroczyć granicę i zacząć analizować każdy szczegół.

🧩 Jak czytać sygnały dziecka

W poradniku pokazuję:

• na co naprawdę zwracać uwagę
• co może być istotne
• a co często jest naturalne na tym etapie rozwoju

To pomaga odzyskać spokój i nie wpadać w ciągłe „szukanie problemu”.

🩺 Współpraca ze specjalistami

Wielu rodziców trafia na sprzeczne opinie i zalecenia.

To potrafi być frustrujące i podważać zaufanie do własnych decyzji.

🤝 Jak lepiej rozumieć zalecenia

Poradnik nie zastępuje konsultacji medycznej.

Ale pomaga:

• lepiej rozumieć to, co mówi lekarz
• zadawać właściwe pytania
• podejmować bardziej świadome decyzje

⏳ Alergia to proces

To bardzo ważna perspektywa, której często brakuje.

Alergia nie jest czymś stałym i niezmiennym.

🌱 Rozwój dziecka ma znaczenie

Organizm dziecka się rozwija.

Zmienia się jego układ odpornościowy, reakcje organizmu i tolerancja pokarmowa.

To oznacza, że:

• wiele rzeczy może się zmienić
• nie wszystko jest „na zawsze”
• warto patrzeć na ten proces długofalowo

🤍 Dla kogo jest ten poradnik

Dla mamy, która:

• jest na początku drogi
• czuje się zagubiona w natłoku informacji
• chce karmić piersią, ale potrzebuje wsparcia
• szuka konkretu, a nie kolejnych sprzecznych opinii

📥 Gdzie znaleźć poradnik

👉 Empik: [Karmienie piersią a alergia]
👉 Google Books: [Karmienie piersią a alergia]

💬 Jeśli jesteś już dalej…

Możliwe, że wiele rzeczy masz już za sobą.

Ale może znasz kogoś, kto właśnie zaczyna?

Podeślij jej ten wpis.

Czasem jedna uporządkowana wiedza potrafi zmienić naprawdę dużo.

Artykuł 📝Karmienie piersią a alergia – co warto wiedzieć na początku tej drogi? pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.

Wielu rodziców, obserwując niepokojące objawy u swojego dziecka po spożyciu określonego pokarmu, zaczyna podejrzewać alergię. Tymczasem przyczyna może być zupełnie inna – nietolerancja pokarmowa. Choć te pojęcia bywają używane zamiennie, różnią się od siebie mechanizmem powstawania, objawami, sposobem diagnozy i leczenia. Alergia a nietolerancja pokarmowa to temat, który warto dobrze zrozumieć – ma to kluczowe znaczenie dla zdrowia dziecka i trafnego postępowania dietetycznego.

Wiesz, kiedy zaczęłam zagłębiać temat alergii u swojego dziecka, zaskoczyło mnie, jak często mylimy ją z nietolerancją pokarmową. Sama kiedyś używałam tych słów zamiennie, aż do momentu, gdy musiałam stanąć twarzą w twarz z problemami. I powiem Ci jedno – to naprawdę nie to samo.

Alergia pokarmowa – reakcja układu odpornościowego

Powiem Ci szczerze, że zanim moje dziecko zaczęło mieć objawy alergii, nie zdawałam sobie sprawy, jak bardzo skomplikowane potrafi być to zjawisko. Wydawało mi się, że alergia to po prostu coś, po czym swędzi skóra albo boli brzuch. Ale to jest dużo bardziej złożone.

Alergia pokarmowa to reakcja układu odpornościowego – taki trochę fałszywy alarm. Organizm traktuje zupełnie zwykły składnik jedzenia jak niebezpiecznego intruza i zaczyna z nim walczyć, jakby chodziło o wirusa czy bakterię. U dzieci to bardzo często dotyczy mleka, jajek, soi, orzechów, ryb. Dla innych to jedzenie, a dla alergika – zagrożenie.

Najbardziej zaskakujące jest to, jak różnie ta walka może wyglądać. Jedno dziecko dostaje wysypki albo pokrzywki, inne wymiotuje, a jeszcze inne zaczyna mieć problemy z oddychaniem. U niektórych objawy są natychmiastowe – pojawiają się dosłownie w ciągu kilku minut. Ale są też takie reakcje, które rozwijają się po kilku, a nawet kilkunastu godzinach. I wtedy naprawdę trudno jest złapać związek między tym, co dziecko zjadło, a tym, co się dzieje później.

Więcej informacji znajdziesz o alergii w osobnym wpisie do którego serdecznie zapraszam: „Co to jest alergia?”

Objawy alergii pokarmowej

To, co mnie najbardziej porusza w alergii, to jej nieprzewidywalność. Dziś reakcja jest łagodna, a jutro ten sam produkt może wywołać coś poważnego. Ponadto, każde dziecko przechodzi alergię inaczej. Nie ma jednej listy objawów, nie ma jednej „recepty”. Są dzieci, które mają tylko zmiany skórne, są takie, które słabną, stają się apatyczne, mają problemy z wypróżnianiem albo nie śpią po nocach. Czasem objawy są mylone z infekcjami, refluksem, kolkami… i dopiero po dłuższym czasie zaczynasz widzieć ten schemat. Alergia pokarmowa może mieć różny charakter oraz czas wystąpienia objawów. I właśnie z tego powodu może być dzielona na:

• IgE-zależną (natychmiastowa) – objawy pojawiają się w ciągu minuty do kilku godzin po spożyciu alergenu.
• IgE-niezależną (opóźniona) – reakcja rozwija się powoli, nawet po kilkudziesięciu godzinach, często obejmując przewód pokarmowy.

Każdy alergik doświadcza alergii w inny sposób. Objawy mogą różnić się zarówno intensywnością, jak i rodzajem. To, co dla jednego dziecka będzie łagodnym swędzeniem skóry, dla innego może oznaczać poważne trudności w oddychaniu. Każdy organizm reaguje na alergeny indywidualnie, dlatego tak ważne jest, aby monitorować objawy i dostosowywać leczenie do potrzeb konkretnej osoby. W tym miejscu, chciałabym zwięźle, przypomnieć Ci najpowszechniejsze objawy, które mogą obejmować:

• zmiany skórne (pokrzywka, egzema),
• objawy ze strony przewodu pokarmowego (wymioty, biegunki, bóle brzucha),
• objawy ze strony układu oddechowego (katar, kaszel, duszność),
• w ciężkich przypadkach – reakcję anafilaktyczną.

Rozpoznanie

Pamiętam, jak bardzo byłam zagubiona na początku. Szukałam odpowiedzi, robiłam testy skórne, badania krwi na IgE – to takie przeciwciała, które biorą udział w reakcji alergicznej. Dopiero po czasie zrozumiałam, że same testy to za mało – liczy się cała historia dziecka, dokładna obserwacja, prowadzenie dzienniczka, czasem próby eliminacyjne. I często najwięcej mówi… prowokacja pokarmowa, czyli kontrolowane wprowadzenie podejrzanego produktu, zwykle w warunkach szpitalnych. Tylko tak można naprawdę potwierdzić lub wykluczyć alergię.

Jak już wiesz, istnieje kilka metod diagnozowania alergii, które pomagają lekarzowi określić, na co dokładnie reaguje organizm. Do najczęściej stosowanych należą testy skórne, które wykrywają reakcję na konkretne alergeny oraz badania krwi mierzące poziom przeciwciał IgE. Do bardziej wymagających należą próby prowokacyjne, które przeprowadza się w kontrolowanych warunkach medycznych ( w szpitalu). W zależności od objawów, lekarz dobierze odpowiednią metodę diagnostyczną, aby postawić trafną diagnozę. Dlatego tak istotny w prawidłowo zebrany wywiad, gdyż od niego może zależeć powodzenie dalszego postepowania z alergią.

Nietolerancja pokarmowa – problem trawienny, nie immunologiczny

Nietolerancja pokarmowa nie ma nic wspólnego z układem odpornościowym. To nie jest tak, że organizm rozpoznaje jakiś składnik jako „wroga” i zaczyna z nim walczyć, jak w przypadku alergii. Tu chodzi raczej o to, że organizm nie radzi sobie z trawieniem lub przyswajaniem danego składnika. To może być np. niedobór enzymu potrzebnego do strawienia cukru mlecznego – laktozy. Wtedy po mleku pojawiają się bóle brzucha, wzdęcia, czasem biegunki. Ale to nie dlatego, że organizm się broni – tylko dlatego, że czegoś mu brakuje, np. laktazy. Podobnie bywa z fruktozą czy niektórymi dodatkami do żywności – nie są „toksyczne”, tylko dla niektórych osób trudne do zniesienia.

Objawy nietolerancji pokarmowej

Objawy nietolerancji są zwykle ograniczone do przewodu pokarmowego – brzuch boli, dziecko jest niespokojne, ma gazy, wzdęcia, często luźne stolce albo przeciwnie – zaparcia. Co ciekawe, czasami objawy mogą pojawić się z opóźnieniem, przez co trudno skojarzyć je z konkretnym posiłkiem.

Co ważne, nietolerancje mogą mieć różne nasilenie – jedna osoba po zjedzeniu jogurtu ma lekki dyskomfort, a inna od razu silne dolegliwości. Nie ma jednej normy, każdy organizm mówi swoim językiem.

Przykładowe nietolerancje pokarmowe:

• nietolerancja laktozy – niedobór enzymu laktazy prowadzi do problemów po spożyciu mleka i jego przetworów,
• nietolerancja fruktozy,
• reakcje na dodatki: benzoesan sodu, glutaminian sodu, siarczyny.

Typowe objawy:

• bóle i skurcze brzucha,
• wzdęcia, gazy,
• biegunki lub zaparcia,
• złe samopoczucie po posiłkach.

Diagnostyka nietolerancji pokarmowej

To, co jest trudne, to diagnostyka. Bo w przypadku nietolerancji nie zrobisz prostego testu z krwi i nie dostaniesz gotowej odpowiedzi. Czasem stosuje się testy oddechowe, np. przy podejrzeniu nietolerancji laktozy czy fruktozy, ale najczęściej podstawą diagnozy jest dobrze poprowadzona dieta eliminacyjna i tzw. próba prowokacji – czyli wprowadzenie składnika z powrotem do diety i obserwacja, czy objawy wracają. Wymaga to czasu i cierpliwości, ale daje dużo informacji.

Powszechne metody diagnozowania nietolerancji pokarmowej.

• dieta eliminacyjna z prowokacją (najpowszechniejsza forma diagnozy),
• testy oddechowe (np. w przypadku nietolerancji laktozy lub fruktozy),
• badania genetyczne (sporadycznie stosowane).

Alergia a nietolerancja – porównanie

Za pewne w natłoku codziennych spraw nie masz czasu na więcej szczegółów, przygotowałam Ci krótka ściągę. Mam nadzieję, że w sposób obrazowy uda mi się przedstawić różnice pomiędzy alergia, a nietolerancja pokarmową.

Dlaczego ta różnica ma znaczenie?

Stosowanie niepotrzebnych diet eliminacyjnych bez właściwej diagnozy może prowadzić do niedoborów żywieniowych, zaburzeń wzrostu i rozwoju dziecka oraz niepotrzebnego stresu dla rodziny. Z drugiej strony, bagatelizowanie reakcji alergicznych może zagrażać zdrowiu, a nawet życiu dziecka.

Ignorując medyczne niuanse można wyjść za założenia, że to tylko szczegóły – czy to alergia, czy nietolerancja. Przecież tak czy inaczej dziecko źle się czuje, trzeba coś wykluczyć z diety i po prostu jakoś to ogarnąć. Jednak okazuje się, że ta różnica naprawdę ma znaczenie – i to ogromne.

• Po pierwsze – bezpieczeństwo. Alergia może być bardzo groźna. Nawet niewielka ilość alergenu może wywołać silną reakcję – od pokrzywki, przez duszności, aż po wstrząs anafilaktyczny. W takiej sytuacji trzeba być zawsze czujnym, mieć przy sobie adrenalinę, wiedzieć, co robić w nagłym przypadku. Nietolerancja pokarmowa takich nagłych zagrożeń nie niesie – potrafi być uciążliwa, ale nie zagraża życiu.

• Po drugie – podejście do diety. Przy alergii eliminacja musi być bardzo dokładna i konsekwentna. Nawet „śladowe ilości” mogą zaszkodzić. W przypadku nietolerancji czasem wystarczy ograniczyć ilość, albo unikać konkretnego połączenia produktów. To daje większą elastyczność i mniej stresu na co dzień.

• Po trzecie – diagnostyka. W alergii możemy korzystać z testów skórnych, badań IgE czy prowokacji pokarmowej. Nietolerancji w ten sposób się nie wykryje – tu często kluczowe są obserwacja, dzienniczek, eliminacja i stopniowe wprowadzanie produktów. To dwa różne podejścia i jeśli się je pomyli, można albo przegapić poważny problem, albo niepotrzebnie wprowadzić drastyczne ograniczenia.

• I na koniec – emocje. Dla mnie to chyba najtrudniejsze. Bo jeśli nie wiesz, z czym masz do czynienia, ciągle się boisz. Każde nowe jedzenie to stres. Każdy katar – niepewność. A kiedy rozumiesz, co się dzieje w organizmie dziecka, możesz podjąć mądre decyzje i odzyskać choć odrobinę spokoju. A to bezcenne.

Dlatego kluczowe jest:

• konsultowanie się z lekarzem (alergologiem, gastrologiem dziecięcym),
• prowadzenie obserwacji objawów i dzienniczka,
• niepodejmowanie samodzielnych decyzji diagnostycznych.

Podsumowanie

Alergia i nietolerancja pokarmowa to dwa różne zjawiska, które mogą dawać podobne objawy, ale wymagają odmiennego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego. W przypadku dziecka z podejrzeniem nadwrażliwości na pokarm – najważniejsza jest obserwacja, rozmowa ze specjalistą i… cierpliwość.

Na koniec chcę Ci powiedzieć coś ważnego – jeśli podejrzewasz u swojego dziecka alergię lub nietolerancję pokarmową, nie zostawaj z tym sama. Szukaj odpowiedzi, ale przede wszystkim konsultuj się z lekarzem, najlepiej takim, który ma doświadczenie w pracy z dziećmi z alergiami. Internet daje dużo informacji, ale to indywidualna diagnoza i rozmowa ze specjalistą naprawdę prowadzi do rozwiązań.

Wiem, że to wszystko potrafi być przytłaczające. Człowiek czasem wątpi w siebie, zastanawia się, czy przesadza, czy nie panikuje za bardzo. Ale naprawdę – zaufaj swojej intuicji. To Ty znasz swoje dziecko najlepiej. Jeśli coś Cię niepokoi, to znaczy, że warto się temu przyjrzeć. I pamiętaj – jesteś silna, nawet jeśli czasem masz ochotę się rozpłakać przy kaszy jaglanej w kuchni. To, co robisz każdego dnia, ma sens. I robisz to najlepiej, jak potrafisz. Ja też.

P.S.

I jeszcze jedno – jeśli widzisz mamę w sklepie, która czyta etykiety z lupą w oczach, albo pyta w piekarni, czy chleb zawiera jajko, nie oceniaj. Nie wyśmiewaj. Każde takie pytanie to dla niej często kwestia zdrowia, a czasem nawet bezpieczeństwa jej dziecka. Ja sama już nie raz usłyszałam przewracanie oczami albo głupie komentarze – i to boli. Dlatego tak ważne jest, żebyśmy nawzajem się wspierały, nie podcinały sobie skrzydeł.

Bibliografia:

• Czerwionka-Szaflarska M., Zielińska-Duda H. „Alergia a nietolerancja pokarmowa u dzieci.” Family Medicine & Primary Care Review 2009; 11(3): 577–584.​Biuletyn Informacji Publicznej AOTMiT
• Kaczmarski M. i in. „Polskie stanowisko w sprawie alergii pokarmowej u dzieci i młodzieży.” Postępy Dermatologii i Alergologii 2011; XXVIII (supl. 2): s75–s116.​Biuletyn Informacji Publicznej AOTMiT
• Poradnik Zdrowie: „Czy to alergia pokarmowa, czy nietolerancja pokarmowa? Poznaj różnice.” https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/alergie/czy-to-alergia-pokarmowa-czy-nietolerancja-pokarmowa-poznaj-roznice-aa-S1mr-FYJ1-5Dc7.html​
• Gastroenterologia Praktyczna: „Alergia czy nietolerancja pokarmowa – różnice i podobieństwa.” https://gastroenterologia-praktyczna.pl/a1760/Alergia-czy-nietolerancja-pokarmowa—–roznice-i-podobienstwa.html
• https://zdrowamisja.pl/alergia-czy-nietolerancja-pokarmowa/
• Kaczmarski, M. A. C. I. E. J., and E. L. Ż. B. I. E. T. A. Matuszewska. „Diagnostyka alergii i nietolerancji pokarmowej u dzieci.” Alergia Astma Immu− nol 5 (2000): 77-81.
• Bartuzi, Zbigniew, and N. Ukleja-Sokołowska. „Alergia pokarmowa na mąkę i celiakia.” Alergia 2 (2014): 4-10.

Artykuł Alergia a nietolerancja pokarmowa – czym się różnią i dlaczego to ważne? pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.

Letnie koszmary

Lato i wakacje, jedna z najpiękniejszych pór roku. Możemy wtedy całymi dniami, spędzać czas na zewnątrz z rodziną, korzystając z pięknej pogody. Wszelkiego rodzaju wycieczki oraz zabawy w ogrodzie, to często jedne z najpiękniejszych chwil. Wakacyjne wyjazdy, relaks, świeże powietrze… to wszystko brzmi tak pięknie. Jednak jest coś co może spędzić nam sen z powiek. Tak, owady…

Podczas naszych letnich chwil na łonie natury, nie trudno o kontakt z wszelkiego rodzaju latającymi, gryzącymi stworzeniami. Powszechnie, mówi się o alergii na jad owadów błonkoskrzydłych, czyli osy, pszczoły, szerszenie, trzmiele. Jednak co, gdy mamy do czynienia z teoretycznie mniej groźnymi stworzeniami? Jak się okazuje, one również potrafią doprowadzić nie tylko do szaleństwa, ale i do reakcji alergicznej.

Właśnie dziś, porozmawiamy o tzw. owadach niebłonkoskrzydłych. Czyli tych, które są zmorą wakacyjnych nocy i dni. Skupimy się zatem na wszelkiego rodzaju muchach, komarach, meszkach, pluskwach, wszach oraz motylach, karaluchach i biedronkach.

Alergia na ślinę owadów niebłonkoskrzydłych

Chciałabym, na początku wyjaśnić, że owady których się powszechnie boimy tj. osa, pszczoła, trzmiel i szerszeń mają jad. I w momencie wkłucia jadu pod skórę, może dojść do reakcji alergicznej. Jad, który jest alergenem jest bezpośrednio „wtłaczany” pod powierzchnię skóry i może powodować silne i natychmiastowe reakcje alergiczne.

W przypadku owadów niebłonkoskrzydłych, czyli tych o których dziś sobie mówimy, sprawa wygląda inaczej. Reakcja alergiczna, jest wywoływana nie przez jad, jednak przez ślinę owada. W ślinie owada, znajdują się alergeny, które powodują charakterystyczne objawy nadwrażliwości.

Szczególnie narażone na reakcje po kontakcie ze ślina owadów są dzieci/osoby, z objawami alergii na skorupiaki. Pomiędzy owadami i skorupiakami, występują podobieństwa molekuł, odpowiadających za uczulenie. Duże „podobieństwo” wzajemnych reakcji występuje pomiędzy takimi alergenami jak: krewetka, karaluch, roztocza kurzu, muszka, krab, ślimak, małże. Znane jest również podobieństwo wywołujące reakcje krzyżowe tzw. zespół osa/pszczoła-komar.

Alergia na komary

Nie wiem, czy wiedziałaś o tym, ale w Polsce występuje ok. 47 gatunków komarów. Te najbardziej nam dokuczające i najpowszechniejsze to komar brzęczący i komar widliszek. A właściwie są to komarzyce. Bo to właśnie samice komarów są krwiopijcami i uwielbiają naszą krew. Dzięki naszej krwi, mają możliwość składania jaj. Czyli, kłując nas i pijąc naszą krew, zapewniają przetrwanie swojego gatunku. A jest to ich pierwotnym instynktem. Ponieważ, najczęściej samice komara składają swoje jaja na terenach podmokłych i przy zbiornikach wody, tam też jest ich najwięcej. Właśnie w tych miejscach, lubią nas atakować, szukając smacznego kąska. Jeśli samica komara, nie „dokończy” picia krwi, to ponownie poszukuje kolejnego żywiciela. Musi w ten sposób osiągnąć maksimum krwi, potrzebnej do złożenia jaj. Zupełnie inaczej sprawa wygląda z samcami. Są klasycznymi roślinożercami. Żywią się nektarem roślin i co interesujące, żyją tylko kilka dni.

Objawy alergii na komary

W ślinie komarzyc, wyróżniono 20 białek, które mogą być alergenem. Organizm na ukąszenie komara może różnie reagować. Osoby dorosłe, które zazwyczaj mają duże prawdopodobieństwo kontaktu z komarami (tj. leśnicy, wędkarze, żołnierze), zazwyczaj wykazują mniejsze reakcje organizmu po kontakcie ze śliną komarzycy. Jednak, w przypadku dzieci, jest inaczej. Potrafią bardzo silnie reagować, a zmiany na skórze mogą się utrzymywać nawet ponad tydzień. Najpowszechniejszą zmianą skórną, jaka występuje u dzieci po kontakcie z komarem to zespół Skeetera.

Jednak nie wychodźmy zbyt na przód. Zostańmy na chwile przy objawach, aby móc je dokładniej opisać. Objawy alergiczne po ukąszeniu przez komara można podzielić na 3 grupy.

1. typowe lokalne reakcje skórne – w miejscu ukąszenia, natychmiast, w przeciągu 20 minut pojawia się bąbel. W miejscu tego bąbla po 24-36 godzinach pojawiają się swędzące grudki, z pęcherzykiem na szczycie. Pozostają one nawet przez 7-10 dni od momentu ukąszenia
2. duże lokalne reakcje skórne (zespół Skeetera) – są to zmiany, które przede wszystkim mocno swędzą. Miejsce ukąszenia jest zaczerwienione i boli przy dotyku. Powszechnie występuje obrzęk tego miejsca, o średnicy nawet do kilkunastu centymetrów, który jest cieplejszy w dotyku. Reakcja ta pojawia się zazwyczaj w ciągu kilku godzin od ukąszenia. Jednak najbardziej uciążliwe są pomiędzy 8-12 godziną. Zazwyczaj ustępują w ciągu 3-10 dni od momentu ukąszenia przez komara. Zdarzają się również cięższe przypadki, na których występowanie są właśnie narażone nasze dzieci. Ma to szczególnie miejsce, gdy ukąszenie obejmuje okolice twarzy. Nasilony obrzęk może powodować trudności z widzeniem, jedzeniem, czy też mówieniem. Zdarza się, że może również wystąpić niska gorączka i złe samopoczucie. Przy bardzo ciężkich reakcjach dodatkowo, może występować znaczny obrzęk tkanki podskórnej, pęcherze, dreszcze i powiększenie węzłów chłonnych.
3. reakcje układowe – są to bardzo ciężkie reakcje powiązane z odpowiedzią całego układu. Oznacza to, że może pojawić się pokrzywka lub grudkowa wysypka na całym ciele, astma oskrzelowa, choroba posurowicza, a nawet wstrząs anafilaktyczny. Może też wystąpić powiększenie węzłów chłonnych, wątroby, śledziony, gorączka, a w miejscu ukąszenia martwicze zapalenie skóry.

Zespół Skeetera

Zastanawiasz się teraz, jak rozpoznać zespół Skeetera. Właśnie o nim napiszę, ponieważ to on jest najpowszechniej występującym objawem alergii na komary wśród dzieci. Do jego rozpoznania musisz wspomóc się badaniami. Ale zacznijmy od początku. Ruszasz do lekarza, który zbiera wywiad i przeprowadza badanie Twojego malucha. Najważniejszymi dla lekarza informacjami jest czas, jaki wystąpił od momentu ukąszenia komara oraz jakie objawy występują (swędzenie, rumień, nadmiernie ciepłe okolice ukąszenia, opuchlizna). Lekarz może zlecić wykonanie badań z krwi w celu oznaczenia stężenia swoistych IgE oraz podklas IgG charakterystycznych dla śliny komara. Jednak, zdarza się to bardzo rzadko. Natomiast, testy skórne, które są powszechnie stosowane w tego typu alergiach, są niestety obecnie praktycznie niedostępne. Wynika to z braku standaryzacji, a próby prowokacyjne z żywym komarem są przeciwskazane z uwagi na duże ryzyko przenoszenia chorób i możliwości wystąpienia ostrych reakcji. Jest to informacja, na czas pisania tego artykułu.

Uwaga:

Wśród dzieci, zdarzają się sytuacje zapalenia skóry i tkanki łącznej spowodowane ciągłym drapaniem swędzącego miejsca. Dochodzi wtedy do ponownego nadkażenia spowodowanego przez bakterie (najczęściej paciorkowce).

Tak naprawdę, można wyróżnić aż 5 stadiów rozwoju uczulenia na ślinę komarów:

1. Brak reakcji skórnych – pierwszy kontakt z alergenem, czyli brak reakcji alergicznej. Obserwuje się to najczęściej u niemowlaków, wtedy ukąszenie komara jest bezobjawowe
2. Reakcja opóźniona – po upływie około doby od ukąszenia, pojawia się mała, swędząca grudka
3. Reakcja natychmiastowa z utrzymująca się alergia opóźnioną – największe nasilenie dolegliwości po ukąszeniu komara występują na początku sezonu. Wraz ze upływem lata, a właściwie nawet już jesienią są znacznie łagodniejsze.
4. Ustępowanie alergii opóźnionej z utrzymującą się reakcją natychmiastową
5. Ustępowanie reakcji natychmiastowej i pojawienie się bezobjawowej tolerancji śliny komara – zazwyczaj jest obserwowane u osób stale narażonych na ukąszenie komara oraz u osób starszych.

Kogo najchętniej gryzą komary?

Najbardziej komarzyce przyciąga pot ludzki, który zawiera w sobie zapach. Ten zapach, działa jak „afrodyzjak” na samice komarów. Najwięcej „komarzego afrodyzjaku” znajduje się w pocie dzieci, osób otyłych, kobiet w ciąży oraz osób po spożyciu alkoholu. Co ciekawe, są badania potwierdzające, że zjedzenia banana zwiększa „naszą atrakcyjność” dla komarzyc. Wbrew pozorom, nie wykazano związku z naszą grupą krwi. Z drugiej strony, potwierdzone zostało, że osoby chore, spocone i w gorączce są bardziej „atrakcyjne” dla komarów. Potwierdza to również niezwykła umiejętność komarów zwaną termodetekcją. Oznacza to, że na ukąszenie komara bardziej narażone są osoby z wyższą temperaturą ciała tj. młodzi mężczyźni, dzieci oraz kobiety w okresie owulacji.

Alergia na komary u alergika

Pomimo powszechnie występujących miejscowych reakcji na ukąszenia komarów, występuje mało danych epidemiologicznych, gdzie została opisana alergia na komary. Aby lepiej przyjrzeć się temu zagadnieniu, przebadano poziomy przeciwciał w grupie osób od 1 miesiąca życia do 18 lat. Okazało się, że u niemowlaków do 6 miesiąca życia (ze względu na brak kontaktu ze śliną komarów) nie wykryto żadnych przeciwciał na komary. Natomiast, najwyższy ich poziom był u dzieci do 5 roku życia. W wieku 6-12 miesięcy życia, występowały duże ilości przeciwciał IgE. Później stopniowo spadały. Oznacza to, że na wystąpienie reakcji alergicznej najbardziej narażone są niemowlęta i małe dzieci. A poziomy przeciwciał w krwi, wraz z wiekiem, od 5 roku życia i w okresie dojrzewania stopniowo się zmniejszają. Sugeruje się w ten sposób, wystąpienie naturalnego odczulania na ślinę komarów.

Jako mama alergika, musisz wiedzieć, że Twój maluszek jest w grupie ryzyka. Okazuje się, że wśród dzieci z reakcją alergiczną na komary, aż 1/3 dzieci miała przynajmniej 1 chorobę alergiczną (tj. alergiczny nieżyt nosa, astma, atopowe zapalenie skóry). Podobnie wypadły badania, przeprowadzone na grupie dorosłych osób. Gdzie aż 58,6% przebadanych alergików (z alergią na komary), było uczulonych na też inny alergen.

Niestety, wśród większości dzieci z alergią na komary, znalazły się dzieci reagujące na roztocza kurzu i pyłki traw. Okazuje się, że roztocze kurzu jest najczęstszym alergenem, który współistnieje przy alergii na ślinę komarów. Następnym w kolejności występowania były pyłki traw i jad pszczoły lub osy. Oznacza to możliwość występowania tzw. zespołu „pszczoła-komar”.

Pomimo niewielkiej ilości przeprowadzonych badań, można wnioskować, że szczególnie narażeni na alergie na komary są alergicy. Głownie dotyczy się dzieci, mających już objawy choroby alergicznej np. AZS, ANN czy astmę. W badaniach, zaobserwowano również, że im wcześniej po ukąszeniu wystąpią objawy (reakcja natychmiastowa), tym zazwyczaj dłużej się one utrzymują i są bardziej nasilone.

Wakacje za granicą kontra alergia na komary

Najbardziej narażone na reakcje alergiczna są dzieci z alergią, które podróżują do innych krajów. Tam przeważają inne gatunki komarów, niż w naszej strefie geograficznej. Przy czym istnieje możliwość braku naturalnej odporności. Jeśli nawet Twój alergik, nie wykazuje silnych objawów alergicznych, po ukąszeniu powszechnych w Polsce komarów, jest duża szansa, że zareaguje na kontakt ze śliną „obcego” komara.

Klimat naszego kraju, na chwilę obecną jest dla nas korzystny i nie pozwala na rozwój chorób powszechnie przenoszonych przez komary. Jednak planując wakacje za granicą warto pamiętać o tym, że komary są powszechnym „nośnikiem” poważnych chorób. Do nich zalicza się malarię, żółtą febrę, denge, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, filariozy. Wiem, że na chwilę obecną brzmi to dla Ciebie strasznie, albo odwrotnie, mało interesująco. Jednak tego typu choroby zostały już uznane jako powszechnie przenoszone przez komary u naszych południowych sąsiadów tj. Ukraina, Czechy, Słowacja. Z kolei, komary powszechnie występujące w Egipcie przenoszą żółtą febrę i wirusowe zapalenie mózgu. Niestety biorąc pod uwagę kierunki wakacyjne i fakt, ocieplania klimatu, trzeba pamiętać również o zagrożeniu, jakie może z czasem przynieść nam komar.

Co pomaga na ukąszenie komara?

Na ukąszenia komarów pomagają środki powszechnie dostępne w aptece zawierające kamforę, mentol, dekspantenol , alatoninę, nafazoline i antazoline. Wiem, że brzmi to obco i zbyt fachowo. Jednak zawsze możesz w aptece, czy drogerii przed zakupem takiego środka, po prostu sprawdzić jego skład.

Jeśli natomiast, chcemy mówić o leczeniu, to ma ono na celu zmniejszenie odczynu stanu zapalnego oraz złagodzenie obrzęku i świądu skóry. Zazwyczaj lekarze w tym momencie zalecają leki przeciwhistaminowe stosowane miejscowo (oparte na dimetyndenie) tj. Fenistil lub leki antyhistaminowe podawane doustnie. W przypadku bardzo dużego obrzęku ( o średnicy powyżej 10 cm) lekarze zalecają miejscowe stosowane glikokortysteroidów w postaci maści ( np. na bazie mometazonu).

W przypadku bardzo silnych objawów alergii, może się zdarzyć, że lekarz zaleci stosowanie leku antyhistaminowego, już przed możliwym ukąszeniem. Oznacza to, że jeśli wybierasz się ze swoim alergikiem (uczulonym na ślinę komarów) np. na Mazury. Warto wcześniej wybrać się do lekarza. Porozmawiaj z nim, jak przetrwać ten czas. Zadbaj, aby wakacje nie zostały zniszczone przez złe samopoczucie Twojego malucha. Szkoda aby się męczył, razem z Tobą, zamiast korzystać z wypoczynku i atrakcji. Lekarz może wtedy postanowić wdrożyć leki antyhistaminowe doustne. Wtedy warto zacząć je stosować już od 3 dni przed wyjazdem i kontynuować przez cały okres narażenia na ukąszenia komarów (czyli codziennie na wakacjach).

Czy z alergii na komary się wyrasta?

Tutaj, aż chciałoby się krzyknąć, że TAK. Tak bynajmniej twierdzą badania i statystyki. A przynajmniej, zmniejsza się nasilenie objawów. U dzieci zaobserwowano największą tendencje do pojawiania się nadwrażliwości na ukąszenia komarów. Jednak wraz z wiekiem i częstotliwością ukąszeń te objawy są coraz słabsze. Zbytnie stosowanie ochronny przed komarami, wydłuża czas nabywania odporności na alergeny obecne w ślinie owadów.

Co odstrasza owady?

Można również stosować środki odstraszające zawierające DEET, jednak w tym przypadku, trzeba bardzo uważać. Pamiętaj, aby dokładnie zapoznać się z zasadami bezpieczeństwa stosowania danych substancji. Ma to duże znaczenie w przypadku stosowania ich przy dzieciach i np. astmatykach oraz dzieci z AZS.

Naturalne metody na odstraszanie komarów

Bardzo skuteczne zarówno na komary, kleszcze jaki i inne gryzące owady, są pelargonie. Zawarty w nich geranioł ( częsty składnik olejków eterycznych) skutecznie odstrasza wiele gatunków owadów. A co jest ważne, jest naturalną substancją, nie powodującą podrażnień skóry i błon śluzowych. Jest całkowicie bezpieczny i nietoksyczny dla ludzi i zwierząt.

Potwierdzone właściwości odstraszające komary mają też niektóre, dość powszechnie występujące, rośliny. Komary bardzo nie lubią zapachu takich roślin jak mięty pieprzowej, wanili, lawendy, eukaliptusa, goździków, bazyli i cedru.

Ponadto, przy wycieczce w tereny podmokłe, warto zadbać o dodatkowe ubranie „ochronne”. Wystarczy, że zadbasz o pełne buty, nakrycie głowy oraz długie spodnie i bluzkę z długim rękawem.

Niektórzy lekarze twierdzą, że nie warto bronić się przed komarami na 100%. Właśnie w celu nabycia tolerancji na ich alergeny. W dzieciństwie i podczas długotrwałej ekspozycji możliwe jest uzyskanie naturalnej formy „odczulania” wobec śliny komarów.

Alergia na pchły

Podczas zabaw ze zwierzętami, jesteśmy najbardziej narażeni na kontakt z pchłami. Zwierzęta, często są nosicielami pcheł, które potrafią ukąsić człowieka. Najczęściej występują ugryzienia pcheł późnym latem. Właśnie wtedy jest ich najwięcej. Pchła, przekłuwa skórę i w tym momencie następuje kontakt skóry ze śliną pchły. Drapanie miejsca ugryzienia nasila objawy i może wywołać zjawisko zwane „pchlim zapalaniem skóry”. Aby łatwo rozróżnić ten rodzaj ukąszenia, warto byś znała objawy ukąszenia pcheł to:

• grudkowata lub plamista wysypka
• nasilony świąd
• silnie swędzące gródki zazwyczaj są pogrupowane po trzy (śniadanie-obiad-kolacja).

Alergia na chrząszcze

Do najpowszechniejszych chrząszczy, zalicza się biedronkę. Tak, właśnie te nie winne owady, również potrafią ugryźć. A do tego ich ślina może wywołać reakcje alergiczną. Szczególnie „niebezpieczne” są biedronki azjatyckie, które ostatnio pojawiły się w Polsce. Nie jesteśmy do nich przyzwyczajeni i nie mamy odporności na ich ślinę. Stąd też, właśnie najczęściej występują reakcje alergiczne po ukąszeniu przez biedronkę azjatycką. Niestety, obecnie zarejestrowane przypadki ukąszenia przez biedronkę azjatycką są bardzo ciężkie. Po ugryzieniu dzieci (w wieku przedszkolnym) miały duży obrzęk naczynioruchowy.

Alergia na meszki

W Polsce występuje aż 48 gatunków meszek. Są one mniejsze od komarów, ciemno ubarwione i o dość krępej budowie z krótkimi skrzydełkami. W przypadku meszek, równie samice są tymi złymi. I to one nas gryzą, bo żywią się krwią. Najwięcej można ich spotkać również w okolicach podmokłych. Swojej jaja składają w płytkich, czystych i płynących wodach. Najczęściej są to strumyki i rzeki. Samice głównie obsiadają krzewy, drzewa, i stąd (zazwyczaj wieczorem) wyruszają na poszukiwania żywicieli, czyli naszej krwi. Samce natomiast zjadają spadź i pyłek z kwiatów. Jeden ze składników śliny meszek (apyraza) może reagować krzyżowo ze śliną komarów i pluskw. Właśnie dlatego, objawy są bardzo podobne do siebie i trudno je rozróżnić. Po ugryziemniu meszki zazwyczaj występuje:

• obrzęk
• rumień z krwawymi wybroczynami
• pęcherze
• osłabienie
• złe samopoczucie
• podwyższenie temperatury ciała
• sporadycznie mogą wystąpić nudności i bóle głowy.

Przed ugryzieniem meszki, można stosować metody ochronne takie same jak przed komarami. Jednak, gdy już meszka nas ugryzie, należy pamiętać, aby pozostawione na skórze ranki regularnie przemywać i dezynfekować. Bowiem, po ugryzieniu meszki, łatwo dochodzi do zakażenia skóry.

Alergia na ślepaki/bąki bydlęce

Ślepaki, bąki bydlęce to taki duże muchy. Zazwyczaj są koloru żółtego lub brązowego. Są dość krępe z dużymi skrzydłami. W Polsce występuje około 50 gatunków ślepaków. Zazwyczaj kłują krowy, konie i zwierzęta płowe. Jednak zdarza się, że ugryzą człowieka. Podobnie jak do opisanych wyżej owadów, problemem są samice. Samce żywią się nektarem i pyłkiem roślin. Natomiast samice, potrafią wypić nawet 0,2ml krwi! Ślina samic zawiera związki toksyczne i hamuje krzepnięcie krwi. Dorosłe osobnik są bardzo aktywne przed deszczem i burzą. Najbardziej przyciąga ich zapach potu i temperaturę naszego ciała. Dlatego najczęściej atakują zgrzanego konia, człowieka na rowerze lub osobę spoconą. Często występuje reakcja zespołu osa – bąk bydlęcy, co powoduje wzrost ryzyka wystąpienia reakcji anafilaktycznej.

Ugryzienie przez bąka bydlęcego jest mocno zaczerwienione i puchnie. DO tego mocno swędzi przez kilka dni. Przy kilkukrotnym ukąszeniu, człowiek może mieć wysoką temperaturę, brak apetytu i ogólne objawy z przewodu pokarmowego przypominające zatrucie.

Co ugryzło, jak rozpoznać?

Chciałabym, abyś mogła jak najsprawniej poznać charakterystyczne ukąszenia, najpowszechniejszych owadów. W tym celu, przygotowałam dla Ciebie 2 ikonografiki. Dzięki zestawieniu obrazków, możesz sama porównać rodzaj ukąszenia. Wiem, że nie zawsze opisowe formy są łatwe do zrozumienia. Uzupełniłam je o owady, o których nie rozmawiamy w tym artykule. Jednak o te najpowszechniejsze w naszych ogrodach, lasach i łąkach. Zapraszam Cię do przyjrzenia się mojej pracy.

Źródło:

1. J. Boczek , G. Pruszyński, : Owady niebezpieczne dla zdrowia oraz życia człowieka i zwierząt domowych, Zagadnienia Doradztwa Rolniczego, Nr 2/2015: 108-111.
2.  K. Buczyłko, E. Majsiak, A. Wagner, Alergia na owady niebłonkoskrzydłe, Alergia Astma Immunologia 2015, 20 (3): 170-177
3. K. Skalicka – Woźniak, E. Majsiak, Geraniol – naturalne rozwiązanie w walce z roztoczami, Alergia, 2020
4. M. Piechota, W. Zagórska, Nadmierne reakcje miejscowe po ukąszeniu przez komary – jak diagnozować i leczyć?, Pediatria po Dyplomie, 04, 2015.
5. S. Suleyman Tolga Yavuz, Onur Akin, Ozan Koc, et al. Clinical features of children with mosquito allergy. Authorea. March 30, 2022.
6. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1081120610612628
7. Zdjęcia https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/ugryzienia-i-uzadlenia-owadow-jak-rozpoznac-co-cie-ugryzlo-zdjecia,7450,n,168
8. https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/niezbednik-pacjenta/co-cie-ugryzlo-jak-rozpoznac-slady-po-ukaszeniach-owadow-zdjecia-aa-ojBq-Ce9D-ma4Y.html

Artykuł Alergia na komary i inne letnie koszmary pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.

Powszechność alergii na sierść zwierząt

Coraz więcej jest wśród nas alergików, a choroby alergiczne stają się coraz powszechniejsze. Najwięcej osób choruje w krajach wysoko rozwiniętych. Podkreśla się wiele czynników mających wpływ na ten wzrost zachorowań. Wśród nich są czynniki genetyczne i środowiskowe. Ze względu na uwarunkowania genetyczne, obserwacja alergików wykazują, że aż ok 30% osób mających alergię ma wśród nich nadwrażliwość na alergeny zwierząt. Najpowszechniejszymi alergiami na zwierzęta, jest alergia na sierść kota i psa. Wynika to z największej powszechności tych zwierząt w naszych domach. Badania Kantar Public z 2017roku pokazują, że w 52% domów, znajduje się jakieś pies lub kot.

Istotny jest również czas kontaktu z alergenem zwierząt. Okazuje się, że codzienny kontakt ze zwierzętami nasila rozwój alergii. Zatem „siła alergii” zależy od długości i częstotliwości kontaktów. Najbardziej narażone są osoby, u których występuje w rodzinie alergia. U tych osób, najszybciej zaczynają występować objawy alergii. Stąd też, wielu weterynarzy cierpi na alergię na zwierzęta, która w ich przypadku zalicza się do chorób zawodowych. Obserwuje się, że u weterynarzy z 10 letnim stażem pracy, codzienny kontakt ze zwierzętami sprzyjał rozwojowi objawów ze strony oczu, nosa, skóry oraz astmie oskrzelowej.

Gdzie występują alergeny zwierząt?

Najpowszechniejszym alergenem zwierząt jest złuszczony naskórek. Jest on bardzo lekki i z łatwością unosi się w powietrzu. Bez problemu przemieszcza się pomiędzy pomieszczeniami w domu, wraz z ruchami powietrza oraz „osiada” na odzieży, butach i włosach. Stąd też, osoby z dużą nadwrażliwością mogą reagować już podczas kontaktu z właścicielem zwierzęcia. Jednak naskórek nie jest jedynym alergenem, który może wywoływać objawy kliniczne. Należą do nich również wydzieliny zwierząt tj. ślina, pot, mocz i surowica.

Najwięcej alergenów zwierząt, znajduje się w miękkich dywanach, kurzu domowym oraz kurzu znajdującym się na materacu lub meblach tapicerowanych. Są one bardzo lekkie, mają małe cząsteczki i długo potrafią utrzymywać się w powietrzu. Dzięki temu, że mają niewielkie rozmiary, bez trudu, przedostają się do dróg oddechowych. Powoduje to natychmiastowe reakcje u osób uczulonych na alergeny zwierząt. Alergeny są tak lekkie i małe, że bez problemu osadzają się na ubraniach i butach. Właśnie dlatego, w niewielkich ilościach, są obecne nawet w środkach komunikacji, szkołach, urzędach. Pomimo tego, że nigdy tam fizycznie nie były. Po prostu, ktoś je „przyniósł na swoim ubraniu”.

Większość białek, które są alergenami zwierzęcymi pochodzi z enzymów. To znaczy z wydzielin tj. ślina, mocz. Nieprawdziwy jest stereotyp, że głównie to uczula sierść. Sierść ma tak naprawdę drugorzędne znaczenie, jej rola zazwyczaj polega na „przenoszeniu” alergenu ze skóry, śliny lub moczu.

Alergia na kota

Najpowszechniej występuję reakcja alergiczna na białko nazwane Sekretoglobina. Dotyczy to aż 80% zdiagnozowanych alergików. Ten alergen jest wydzielany przez gruczoły łojowe, ślinowe, łzowe i okołoodbytnicze. Alergicy, którzy są wrażliwi na ten alergen, mogą również źle czuć się podczas wizyt w zoo lub cyrku. Bardzo podobna budowę (reakcja krzyżowa) mają wydzieliny takich zwierząt jak tygrysy, jaguary, oceloty, pumy, leopardy.

Oczywiście, najwyższe stężenie alergenu jest w domach, gdzie mieszka kot. Jednak alergen jest na tyle „łatwy” w przenoszeniu, że wykrywa się go w miejscach gdzie kot nie przebywa. Nawet w domach bez kota, w szkołach, a nawet przychodniach. Poza tym, udowodniono, że wykastrowany kociak produkuje znaczniej mniejsze ilości alergenu, niż kot bez kastracji. Ta sama zależność tyczy się wieku kota. Młode kotki wydzielają znacznie mniej alergenów niż dorosłe koty. Bardzo duże ilości alergenu osiadają się na dywanach, kocach, meblach tapicerowanych oraz pluszakach.

Zdarzają się przypadki, wystąpienia reakcji krzyżowej po spożyciu wieprzowiny!

Tak zwany zespół wieprzowina/kot

Alergia na psa

Najwięcej osób, u których występuje reakcja alergiczna na sierść psa (ok. 52-70%), reaguje na białko zaliczane do grupy lipokalin. Najwięcej tego białka znajduje się w ślinie psa i złuszczonym naskórku. Obecne jest u każdej rasy psa ( nie ma ras niealergizujących)! Jednak są rasy, które produkują mniejsze ilości tego alergenu ( tj. shih tzu, yorkshire terrier czy australijski labradoodle). Jest to jednak trudne do zmierzenia, gdyż stężenie to jest zmienne nie tylko w zakresie tej samej rasy, ale również u poszczególnych osobników. Ponadto, zdecydowanie więcej lipokaliny produkują samce, niż samice. Stąd też, Twój alergik może silniej reagować na psa sąsiada niż swojego (pomimo, że są tej samej rasy, a nawet płci).

Kastracja wpływa na zmniejszenie stężenia wydzielanej lipokaliny!

Obecnie medycyna wyróżnia 5 istotnych klinicznie alergenów pochodzących od psa. Jednym z nich jest tzw. esteraza argininowa. Jest obecnie dość kontrowersyjnym alergenem, gdyż istnieje hipoteza występowania reakcji krzyżowej do spermy ludzkiej. Alergen ten występuje w moczu złuszczonym naskórku, ale tylko u samców! Oznacza to, że kobiety reagujące na tzw. alergen prostaty psa, mogą mieć również problemy z zajściem w ciążę i zapaleniem narządów rodnych (w wyniku podejrzenia reakcji krzyżowej dla ludzkiej spermy).

Alergia na konia

Wystąpienie reakcji alergicznej na alergeny konia jest zazwyczaj diagnozowane wśród osób zajmujących się jeździectwem zawodowo lub hobbistycznie. Znaczniej mniej osób cierpi z powodu tej alergii, ze względu na stosunkowo niewielki odsetek ludzi mających bezpośredni kontakt z końmi. Stąd też, bardzo często, nie wiemy o istnieniu tej alergii. Jednak reakcja alergiczna może być bardzo silna i może występować nawet po kontakcie z wyrobami, w których obecne jest końskie włosie tj. meble tapicerowane, szczotki. Zazwyczaj kontakt powoduje:

• zaostrzenie astmy (szczególnie u osób pracujących z końmi),
• nieżyt nosa,
• zapalenie spojówek,
• obrzęk naczynioworuchowy
• pokrzywkę ( po kontakcie ze śliną)

Niestety, opinia, że pewne rasy koni nie uczulają, nie ma podstaw naukowych. Złuszczony naskórek wszystkich ras koni zawiera podobne alergeny, jednak mogą się różnić stężeniem u danego osobnika. Poza tym, należy pamiętać, że alergeny mogą się również przenosić na ubraniach i butach. Właśnie, dlatego wykrywa się ich obecność nawet w kurzu domowym.

Przeprowadzone badania wykazują, że im większa ekspozycja na alergen konia tym większe ryzyko wystąpienia uczulenia. Do takich badań można zaliczyć grupę tureckich stajennych, gdzie aż u 43% stwierdzono alergiczny nieżyt nosa. Podobne wyniki otrzymali w Irlandii na badanej próbie osób regularnie jeżdżących na koniach. Dodatnie testy skórne uzyskało aż 31% osób, przy czym u połowy osób ze stwierdzoną alergią na konia współistniała alergia na królika. Z kolei inne badania włoskich naukowców, pokazują, że wśród alergików na sierść konia ok 60% wykazuje objawy również po kontakcie z psem i kotem.

Niestety są odnotowane przypadki wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego po kontakcie z koniem. Te przypadki pokazują, że przy nasilonych objawach alergii, podczas ugryzienia przez zwierzę może wystąpić anafilaksja. Ma to związek z przerwaniem bariery ochronnej jaka stanowi skóra i błony śluzowe dróg oddechowych.

Alergia na świnkę morską (kawia domowa)

Alergeny świnek morski znajdują się głównie w moczu, złuszczonym naskórku oraz włosach. Są bardzo małe, łato się przenoszą na ubraniach i wraz z ruchami powietrza. Poza tym, pozostają w powietrzu przez długi czas. Ze wszystkich zwierząt, z jakimi mamy największy kontakt, świnki morskie, najbardziej uczulają. Szacuje się że ok 60% alergików jest uczulona na alergeny świnek morskich.

Alergia na chomika

Średnio, ok 15% właścicieli chomików, już po roku posiadania pupila w swoim mieszkaniu zaczyna mieć pierwsze objawy uczulenia. Głównie jest to kichanie i wodnisty katar. Rzadziej pojawia się suchy kaszel i duszności. Bardzo często zdarza się, że w wyniku polizania przez chomika, dochodzi do pokrzywki lub obrzęku w miejscu gdzie był kontakt chomika- skóra alergika. W medycynie, zostały również odnotowane przypadki wstrząsu anafilaktycznego po ugryzieniu przez chomika, osoby wrażliwej na jego alergeny.

W diagnozie alergii na chomika, okazuje się, że tylko u 60% badanych testy z krwi dały wynik dodatni. Pomimo, że testy skórne wyszły pozytywnie i występują objawy astmy oskrzelowej. Poza tym, wykazano że każdy gatunek chomika „produkuje” inne stężenie alergenów.

Alergia na królika

Wykrywany alergen królika, który wykazuje objawy reakcji alergicznej pochodzi najczęściej ze złuszczonego naskórka, śliny, włosów i moczu. Najwięcej osób uczulonych wykazuję wrażliwość na białka z grupy lipokalin, których jest najwięcej w ślinie królika. Sierść królika jest doskonałym „nośnikiem” alergenów. Jest bardzo lekka, łatwo unosi się w powietrzu i tym sposobem „roznosi” po mieszkaniu oraz pozostaje na ubraniach i tkaninach. Na tej sierści, znajdują się pozostałości moczu, silny i naskórka, które zawierają alergen.

Mając królika w domu, warto wybierać podściółkę z kolb kukurydzy lub drzewa jodłowatego. Powszechnie stosowane wióry drzewne, wytwarzają dużo pyłu. Pył ten, wraz z alergenami królika, z łatwością unosi się w powietrzu i dostaje do dróg oddechowych, dodatkowo je podrażniając.

Jest jeszcze jedne ważny aspekt, dla osób uczulonych na pyłki traw. Może się zdarzyć, że siano królika, będzie powodować reakcje u osoby uczulonej na trawy. W końcu jest to suszona trawa. Zdarza się, że osoby z alergią na pyłki traw wykazują objawy alergii, które są mylone z alergią na królika. Najczęściej jest to, nieżyt nosa lub zapalenie spojówek.

Alergia na mysz

Najpowszechniejszym alergenem występującym u myszy jest prealbumina. Znajduję się ona głównie w złuszczonym naskórku, włosach i moczu. Ważną informacją osób, które chciałaby mieć w domu myszkę, jest zwrócenie uwagi na płeć. Samce myszy, produkują aż 4 razy więcej tego alergenu, niż samice. Największe narażenie na kontakt z alergenem powstaje podczas czyszczenia klatek gryzoni.

Badania naukowców wykazują, że alergeny z grupy lipokalin, są zawarte głównie w moczu myszy. Jednak okazuje się, że są tak liczne, że w znacznym stopniu wpływają na rozwój astmy u dzieci. Na początku zaczyna się od alergicznego nieżytu nosa oraz egzemy, później rozwijać zaczyna się astma oskrzelowa. Niestety, w przebadanym kurzu, znajdującym się w placówkach szkolnych i przedszkolach, również wykryto występowanie alergenów myszy (po prostu są one powszechnie obecne w tych miejscach).

Alergia na szczura

Najbardziej znaczące alergeny produkowane przez szczura wykryto w moczu, ślinie i sierści. W swojej budowie podobny jest do alergenu myszy (stąd częste reakcje krzyżowe między tymi gryzoniami). Obserwuje się, szczególnie wśród pracowników laboratoriów, że bardzo duże znaczenie ma długość kontaktu z gryzoniem. Okazuje się, że u osób mających kontakt z gryzoniem w ciągu pierwszych 3 lat, ok 10-30% wykazuje objawy alergii. Poza tym, osoby mające alergie na sierść kota lub psa są w grupie ryzyka. I u nich też może wystąpić reakcja po kontakcie z alergenem szczura, zwłaszcza przy jego wysokim stężeniu.

Objawy alergii na sierść

Tak naprawdę, alergia na sierść zwierząt zazwyczaj daje bardzo podobne objawy jak u osób uczulonych na inne alergeny wziewne. Takie klasyczne objawy, których możemy się spodziewać to :

• nieżyt nosa (katar)
• astma oskrzelowa
• zmiany skórne (świąd skóry, pokrzywka)
• zapalenie spojówek

Bardzo powszechne jest wystąpienia astmy oskrzelowej wśród osób uczulonych na zwierzęta. Według badań Amerykańskiej Akademii Alergologii, Astmy i Immunologii ok 20-30% chorych na astmę wykazuje alergię na zwierzęta. Jest to znacznie częściej niż u osób uczulonych na pyłki roślin. Natomiast badania w Szwecji, wykazują że, aż 50-70% dzieci z astmą, ma również alergie na zwierzęta domowe (głównie kota i psa).

Zazwyczaj obserwuje się ustąpienie objawów po izolacji od zwierzęcia. Stąd też próba prowokacji (ponowny kontakt z „podejrzanym” zwierzakiem) może być traktowany jako potwierdzenie występującej alergii. Alergia na sierść zwierząt należy do alergii całorocznych i nie charakteryzuje się sezonowością (jak alergia na pyłki). Pomimo to, u większości alergików objawy znacznie się nasilają w maju i czerwcu. Natomiast obecność zwierząt w sypialni, objawia się głównie nasilonymi objawami alergii w godzinach wieczornych i porannych.

Jak sprawdzić alergie na sierść zwierząt?

Podstawowy element i pierwszy krok to pójść do alergologa. Tak, wiem… odpowiedź jest zbyt banalna by chciało się dalej czytać. Jednak jest prawdziwa. Wiem, że ciężko jest z terminami i dostępnością tego typu lekarzy. Zmierzam do tego, że bardzo ważny jest wywiad lekarski. I on jest pierwszym krokiem w jakiejkolwiek diagnostyce alergii. Jednak mimo, wszystko opisze Ci poniżej trzy metody pozwalające na stwierdzenie alergii na sierść zwierząt.

1. WYWIAD. Właśnie dlatego ważne jest by się udać do lekarza. Ważne jest, że objawy pojawiają się po bezpośrednim lub pośrednim kontakcie z potencjalnym alergenem zwierzaka. Liczy się również fakt, czy objawy ustępują podczas izolacji od zwierzaka.
2. TESTY SKÓRNE. Wielu lekarzy, wprowadza leczenie, dopiero po rozpoznaniu alergii poprzez potwierdzające wyniki badań laboratoryjnych. Za rzeczywistym uczuleniem, przemawia występowanie objawów w osoby z dodatnimi wynikami testów.
3. DIAGNOSTYKA IN VITRO. Czyli oznaczenie stężenia IgE w surowicy krwi. Badanie polega na pobraniu próbki krwi z żyły i … poczekaniu na wynik (jak w klasycznej morfologii). Jednak musze tutaj dodać jedną uwagę. Negatywny wynik nie oznacza braku uczulenia na sierść zwierząt! Badanie te pozwala oznaczyć stężenie immunoglobiny w krwi, a to ma główne znaczenie przy doborze immunoterepii swoistej dla danego alergika. Ponadto, pozwala na ocenę uczulenia na konkretny alergen oraz przyczynia się do oceny możliwych reakcji krzyżowych.

Jak sobie radzić z alergią na sierść zwierząt?

Zmniejszyć stopień narażenia na alergen

Przyznaje że brzmi prymitywnie i mało wyrafinowanie. Szczególnie, gdy ma się w domu swojego ukochanego pupila. Przecież to nie jest zabawka, którą można z dnia na dzień wyrzucić…. Istnieją źródła zalecające izolacje zwierzęcia od alergika. Szereg badań naukowych udowadnia skuteczność tego rozwiązania. Zmniejsza się ilość alergenu (pamiętaj, że alergeny niektórych zwierząt, pozostają nawet do 6 miesięcy). Skoro zmniejsza się ilość alergenu to i zmniejszają się (lub ustępują) objawy alergii. Należy tu jednak pamiętać, że jeśli decydujesz się na usunięcie zwierzaka z domu to musisz zrobić też porządek w wyposażeniu mieszkania. Alergeny zostają w materacach, meblach tapicerowanych, dywanach, kocach i zasłonach. Należy to usuną lub wyprać, w jak to możliwie, najwyższej temperaturze.

Czy muszę oddawać zwierzę, gdy mam alergie na jego sierść?

A co jeśli decydujemy się zostawić pupila i go nie oddawać? Czy da się ograniczyć ilość alergenów w powietrzu i dalej żyć z naszym przyjacielem? JASNE ŻE TAK! Ale wymaga to od Ciebie dużej pracy i poświęcenia. Jeśli chcesz mojej podpowiedzi to zapraszam do zapoznania się z poniższą listą.

Sposoby na ograniczanie alergenów w pomieszczeniu

1. NIE POZWÓL BY ZWIERZĘ PRZEBYWAŁO W SYPIALNI DZIECKA, a drzwi od pokoju zamykaj w ciągu dnia.
2. OGRANICZ LICZBĘ MEBLI TAPICEROWANYCH. Zamiast wersalki lub sofy, używaj łóżka z materacem i zdejmowanym do prania pokrowcem. Wietrz materac i pierz pokrowiec, nie rzadziej niż co 2 tygodnie. Usuń dywany, wykładziny, zasłony. Na tych elementach wyposażenia gromadzi się najwięcej alergenów zwierząt. Niestety, na chwilę obecną nie ma dowodów naukowych potwierdzających skuteczność regularnych kąpieli i stosowania środków chemicznych niwelujących alergeny zwierząt (tj. AllerpetC lub D-spray oraz kwas taninowy). Są zalecenia by je stosować, jednak żadne badania nie wykazały ich skuteczności.
3. KORZYSTAJ Z OCZYSZCZACZA POWIETRZA. Okazuje się, że w mieszkaniach „spartańskich” (bez dywanów i mebli tapicerowanych), oczyszczacze powietrza są wyjątkowo skuteczne wobec alergenów zwierząt. Pamiętaj o odpowiednim doborze oczyszczacza i koniecznie filtrze HEPA! Więcej na ten temat w osobnym artykule, jak kupić oczyszczacz powietrza i nie żałować wydanych pieniędzy.
4. DODATKOWA HIGIENA. Po każdej zabawie ze zwierzakiem, pamiętaj by dokładnie umyć ręce. Ważne jest by w trakcie zabawy i bezpośrednio po niej nie dotykać twarzy. Zaleca się również zmianę ubrania.
5. PRANIE. Ubranie, które miało kontakt z pupilem oraz pozostawione w domu tkaniny (zasłony, poduszki, dywaniki, pokrowce itp.) pierz w 60^oC. Jeśli specyfikacja materiału na to nie pozwala, to upierz te rzeczy po prostu dwa razy, w dowolnej temperaturze.
6. SPRZĄTANIE. Postaraj się by alergik nie dotykał i nie brał udziału przy sprzątaniu np. kuwety, klatki, posłania. Zrób to za niego. Podczas czyszczenia legowisk zwierząt oraz wymiany żwirku w kuwecie ( lub sianka w klatce) jest się narażonym na największą ilość alergenów, które znajdują się w wydzielinach, odchodach i złuszczonym naskórku. Czyść te miejsca, najlepiej pod nieobecność alergika i rób to jak najczęściej.

Jeśli jednocześnie zastosujesz się do wszystkich metod, jest duża szansa na znaczne zmniejszenie stężenia alergenu zwierzęcego w Twoim mieszkaniu. Podsumowując, wprowadzając nowe zasady jesteś w stanie poprawić komfort życia alergika i nie usuwać pupila z domu!

Nie wpuszczaj zwierzaka do sypialni dziecka, kup oczyszczacz powietrza, usuń wykładziny, często pierz i nie karz dziecku/alergikowi sprzątać w klatce/posłaniu/kuwecie!

Zatrzymaj zwierzę w rodzinie!

Zapamiętaj! Nie każdy alergik będzie miał na tyle łagodną postać alergii, aby mógł mieszkać ze zwierzakiem. Nawet przy zachowaniu najbardziej wygórowanych środków ostrożności

Leczenie farmakologiczne

Oczywiście może się tak zdarzyć, że jeśli postanowisz zatrzymać zwierzę w domu i nawet wprowadzisz wszystkie powyższe metody, objawy alergii nie ustąpią. Będziesz mieć już spartański dom i pełno nowych zasad, a Twojemu maluchowi nie będzie się poprawiało. Jest to oznaka na wprowadzenie leczenia farmakologicznego. Tutaj już konieczna jest wizyta u lekarza. Który odpowiednio pomoże dobrać leki. Inaczej będzie wyglądało leczenie u osoby, mającej w w domu zwierzę na które jest uczulona. Innych leków, wymaga się w przypadku nieplanowanych kontaktów z alergenem zwierząt, a jeszcze inne metody leczenia i inne leki podaje się gdy wizyta w domu ze zwierzęciem jest planowana.

Musisz liczyć się z tym, że leki nie są receptą na wszystko. Nawet pomimo ich przyjmowania, podczas kontaktu ze zwierzakiem może dojść do wystąpienia objawów alergii.

Immunoterapia

Jest to metoda, która pozwala zmodyfikować przebieg alergii. Istotna jest tutaj właściwa kwalifikacja do immunoterapii, którą stosuje się, gdy:

• jest udowodnione, że występują objawy kliniczne na dany alergen zwierzęcy
• uzyska się dodatnie testy skórne i/lub dodatnie testy z krwi
• jest możliwość zastosowania szczepionki
• nie są skuteczne procedury eliminacji alergenu
• nie ma możliwości usunięcia zwierzęcia (jako źródła alergenu)

W wielu badaniach naukowych, została potwierdzona skuteczność odczulania na kota i psa. Przy czym większość autorów badań zauważa poprawę w odczulaniu na kota, już po roku, a na psa po ok 3 latach. Immunoterapia swoista jest zalecana zazwyczaj w przypadku alergii zawodowej.

Podsumowanie Q&A

Czy uczulają tylko samce, a samice nie?

Zdarzają się sytuacje, że uczulenie występuje tylko po kontakcie z „męskim osobnikiem”. Ma to związek z tym, że samce niektórych gatunków zwierząt produkują więcej alergenów. Zidentyfikowano również alergeny, które są specyficzne tylko dla samców (związane z gruczołem prostaty). Mówimy tutaj o kalikreinie. Jego zadaniem jest upłynnienie nasienia samca. Ponieważ futro zwierzęcia przenosi alergeny, to w ten sposób przyczynia się do rozprzestrzenia tego specyficznego dla samców alergenu. Warunkiem tego uczulenia jest oczywiście to, że wiemy o uczuleniu konkretnie na kalikreinę (polecam dokładne testy molekularne). Z tego też powodu, młode zwierzęta i wykastrowane, uczulają słabiej, ponieważ brakuje im gruczołu odpowiadającego za to zjawisko.

Po jakim czasie wychodzi uczulenie na sierść zwierząt?

Sporadycznie się zdarza, że alergia na sierść pojawia się po kilku dniach. Dlatego nie jest łatwa w rozpoznaniu i „mało intuicyjna”. Statystyka pokazuje, że najczęściej uczulenie na zwierzęta zaczyna objawiać się po roku, od momentu zamieszkania z nami nowego przyjaciela. U dzieci i niemowlaków, zdarza się że ten okres jest krótszy i wynosi ok 7-10 miesięcy. Najdłużej trwa u osób dorosłych, zdarza się, że objawy alergii na zwierzęta wystąpią nawet po 10 latach. Ma to głownie miejsce wśród weterynarzy i osób zawodowo zajmujących się zwierzętami (np. jeździectwo, hodowcy). Pierwsze objawy są zazwyczaj „niewinne” i mogą być mało dokuczliwe. Właśnie dlatego, nie zwraca się na nie uwagi. Opisane przypadki medyczne mówią o takich objawach jak: drapanie gardła, kichanie, pieczenie oczu lub migreny ( napadowy ból głowy).

Czy można mieć objawy alergii na zwierzęta bez kontaktu ze zwierzęciem?

Tak. Alergeny zwierząt są na tyle lekkie i łatwo unoszące się w powietrzu, że z łatwością osiadają na ubraniach. Nasz alergik, w szkole lub przedszkolu, może mieć kontakt z osobą na której ubraniach są alergeny zwierzęcia. Nawet podczas zabawy, przytulania lub siedzenia obok w ławce, mogą wystąpić objawy alergii. Gdyż alergeny z ubrań, łatwo przedostają się do dróg oddechowych. Można spodziewać się zazwyczaj kichania, pieczenia oczu, drapania w gardle lub kataru.

Alergeny są tak lekkie, że w niewielkim stopniu mogą znajdować się nawet w miejscach, gdzie wcześniej nie było zwierzaka. Może to być wspomniane przedszkole, szkoła, urząd, transport publiczny czy nawet przychodnia. Czyli miejsca, gdzie jest „duża rotacja” wszelkich osób, w tym hodowców zwierząt futerkowych.

Czy mając alergię na jedno zwierzę futerkowe można hodować innego zwierzaka?

Odpowiedź na to pytanie jest bardzo trudna, gdyż zależy od wielu czynników. Nie tylko od gatunku zwierzęcia. Głównym wyznacznikiem jest „przyczyna” uczulenia. Żeby odpowiedzieć na to pytanie musimy wiedzieć, jaki alergen powoduje uczulenia. Wspólnym białkiem dla wszystkich zwierząt futerkowych, są alergeny z grupy lipokalin. Niestety, wiedząc że alergia jest wywołana właśnie przez te białka, trzeba bardzo uważać podczas podejmowania decyzji o przygarnięciu innego zwierzaka. Jednak nie jest to wykluczone. Rozwinięcie objawów alergii zależy od wielu czynników, nie tylko samego gatunku. Ma na to wpływ m.in. rasa (niektóre „produkują mniej alergenów”), płeć, kastracja oraz stopień wrażliwości alergika i forma kontaktu.

Czego nie jeść przy alergii na zwierzęta futerkowe?

Zdarzają się przypadki, że występują reakcje krzyżowe. Zazwyczaj ma to związek z alergią na lipokainy. Podobna grupa białek (pod względem budowy molekularnej) występuje w mięsie wieprzowym. Rzadziej zdarzają się reakcje alergii pokarmowej po zjedzeniu wołowiny.

Zdarzają się sytuacje, gdy osoba z alergią na miałka mleka krowiego, ma uczulenie na sierść zwierząt. Dokładniej mówię tutaj o  β-laktoglobuline, która jest białkiem serwatkowym, w zaliczanym do tej samej grupy lipokalin co alergeny sierści zwierząt.  β-laktoglobulina jest białkiem wrażliwym na działanie temperatury, dlatego objawy alergii mogą występować tylko przy spożyciu „surowego” mleka. Jednak fakt, uczulenia na ten alergen zwiększa ryzyko, wrażliwości na sierść zwierząt.

Czy źródłem alergii jest sierść zwierząt? MIT

Sierść zwierząt nie jest sama w sobie przyczyną alergii. Ten powszechnie znany stereotyp, jest całkowicie nieprawdziwy. Sierść jest „transporterem” alergenów. Naturalnym zjawiskiem jest to, że zwierzęta „gubią” swoją sierść. Sierść ma bezpośredni kontakt ze skórą oraz wydzielinami zwierząt tj. jak mocz, ślina, pot, łój. Są to substancje w których jest największe stężenie alergenów. To właśnie one pozostają na sierści, która jest regularnie wymieniana. Stąd też, największe stężenie alergenów jest w pokoju, gdzie przebywa zwierzę oraz na jego posłaniu/kuwecie lub w klatce.

Źródło:

1. Krauze, Agnieszka, Joanna Lange, and Marek Kulus. „Alergia na zwierzęta.” Alergoprofil 7.1 (2011): 16-23.
2. UKLEJA-SOKOŁOWSKA, N. A. T. A. L. I. A., and ZBIGNIEW BARTUZI. „Alergia na konia–nowe fakty.” Alergia Astma Immunologia 21.3 (2016).
3. Orlicz-Widawska, Joanna, and Radosław Gawlik. „Alergia na chomika–coraz częstszy problem.” Alergoprofil 6.1 (2010): 21-25.
4. Ukleja-Sokołowska, Natalia, and Zbigniew Bartuzi. „Nowoczesna diagnostyka alergii na psa i kota.” Alergia Astma Immunologia 21.2 (2016).
5. I ALERGOLOGII, Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych; I NOWORODKOWYCH, Oddział Chorób Dziecięcych; I DERMATOLOGII, Centrum Alergologii. Czy pozbywać się zwierząt po rozpoznaniu alergii?.
6. https://strefaalergii.pl/abc-alergii/
7. Ukleja-Sokołowska, Natalia, and Zbigniew Bartuzi. “Epidemiologia i przebieg naturalny alergii na zwierzęta futerkowe.” Alergologia Polska-Polish Journal of Allergology 3.1 (2016): 2-8
8. Chałubiński M. Supergroźne alergeny odzwierzęce, Medycyna po dyplomie. 2015

Artykuł Alergia na sierść zwierząt pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.

Po co monitorować stężenie pyłków roślin?

Myślę, że aby odpowiedzieć na to pytanie trzeba odpowiedź podzielić na dwie kategorię. W pierwszej, postawić się w pozycji osoby z alergią lub rodzica małego alergika, natomiast w drugiej w pozycji lekarza. Jak już pisałam, alergia na pyłki roślin, nie należy do najłatwiejszych. Właściwie nasze działania mogą jedynie zmniejszyć dolegliwości i ułatwić naszemu alergikowi przejście tego trudnego okresu.

Planowanie czasu spędzonego na powietrzu

Monitorowanie stężenia pyłków w powietrzu jest bardzo ważne do planowania wyjazdów, spacerów czy pikników. Ogólnie wszelkich aktywności na świeżym powietrzu. Obserwowanie kalendarza pyleń, pozwoli na ewentualne pozostanie w domu lub zmianę planów. Czasami przesunięcie wyjazdu o jeden dzień lub pikniku (np. piękny majowy weekend) o następny tydzień, ma dla alergika ogromne znaczenie. Nie bez znaczenia jest również miejsce przebywania i samego wyjazdu. Jeśli cierpisz na alergię na pyłki brzozy, na pewno musisz w szczycie pylenia unikać lasów i parków.

Kolejnym przykładem, niech będą wycieczki szkolne i przedszkolne. Gdy nasz alergik cierpi z powodu pyłków roślin, wysyłając swoją pociechę nawet na jednodniowa wycieczkę ( a tym bardziej kolonię) zapoznaj się dokładnie z miejscem i jego otoczenie. Może się okazać, że wcale nasz maluch nie będzie szczęśliwy, z powodu dręczących go niewidzialnych intruzów. Poza tym, jako rodzic, masz szansę dobrze dziecko przygotować na wyjazd. Jeśli uznasz, że zależy Ci by malec uczestniczył w wycieczce z grupą/klasą, po dokładnym zapoznaniu się z kalendarzem pyleń i miejscem wycieczki, masz możliwość oszacować ryzyko. Jakkolwiek by to profesjonalnie brzmiało, po prostu wiedząc co i gdzie pyli, a przede wszystkim w jakim natężeniu, możesz przygotować odpowiednie leki. Ty najlepiej znasz swojego maluch i wiesz, czy przy danym stężeniu pyłków wystarczy „profilaktycznie” rano dać jedynie lek antyhistaminowy i krople do oczu. A może jednak będziesz musiała spakować do plecaka lek na astmę, adrenalinę i jeszcze kilka innych „wspomagaczy”.

Z innej strony, na znajomość kalendarza pyleń roślin patrzą lekarze. Ogólnie, podświadomie przyjmujemy, że lekarz powinien wiedzieć co teraz pyli, ale…. nie dla każdego lekarza jest to oczywiste. Inaczej do tego podejdzie pediatra, inaczej alergolog, a jeszcze inne podejście będzie miał alergolog zajmujący się odczulaniem (immunoterapią).

Diagnoza alergii

Znajomość kalendarza pyleń ma kluczowe znaczenie w procesie diagnostycznym. Jeśli w okresie pylenia traw, nie możemy uporać się z trwającym od miesiąca katarem i „przeziębieniem” powinno być to dla lekarza jedno z sygnałów wartych rozważenia w celu podjęcia właściwego leczenia. Poza tym obserwacja naszego stanu zdrowia przez kolejne okresy pylenia (czyt. lata) pozwoli dać nam ogólny pogląd na to co dzieje się w naszym/naszego dziecka organizmie.

Krótko mówiąc, Ty lub Twój maluszek już 4 majówkę macie „do niczego”. Zawsze jak zaplanujecie sobie wyjazd to okazuje się, że wkrada się przeziębienie, które trwa i trwa….. i to znów….w tym samym czasie, kolejny rok pod rząd. Może to powinien być pierwszy krok do zastanowienia się na przyczyną? Sprawdzenia kalendarza pyleń? Poszukania alergologa…? Możesz tez sprawdzić jak odróżnić przeziębienie od objawów alergii.

Skuteczność leczenia

Kolejnym aspektem, istotny dla alergologa jest ocena skuteczności podawanych leków (ocena terapii) oraz jej planowanie. Gdy zbliża się sezon pylenia rośliny, na która mamy alergię musimy często wdrożyć leki lub zamienić obecne na „silniejsze”. Poza tym według MACVIA-ARIA dobrze jest rozpocząć branie leków antyhistaminowych już na 10-14 dni przed spodziewanym szczytem pyleń. Istotne jest również bieżące zapisywanie samopoczucia oraz przyjętych dawek leków w danym okresie. Często też zdarzają się sytuacje, że po rozpoczęciu odczulania, mówimy że ono nie działa. Wydaje się nam że jest gorzej jak było rok temu. Okazuje się, że sezon pyleń rok do roku nie jest sobie równy. Zdarza się ze następuje wzrost objawów, pomimo immunoterapii. Jednak po porównaniu stężeń pyłków z poprzednich lat, okazuje się ze mamy do czynienia z wyjątkowo paskudnym rokiem. Gdzie intensywność pylenia jest bardzo duża. I działa to w drugą stronę, może okazać się, że tegoroczny sezon jest tak łagodny, że nawet alergicy bez leków czuli się dobrze.

Uwaga!

Nieznajomość stężenia pyłku alergenu, na jaki jest narażony alergik, może prowadzić do błędów w ocenie skuteczności podawanych leków lub prowadzonej terapii (np. efektów odczulania).

Co teraz pyli?

Trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Każdy z nas mieszka w innym regionie Polski i wokół swojego domu ma inne rośliny. Nie możemy „wrzucić wszystkiego do jednego worka”. Czas rozpoczęcia i zakończenia pylenia przez poszczególne rośliny zależy od wielu czynników, takich jak: gatunek roślin, warunki klimatyczne i kraina geograficzna.

Polska jest podzielona na 4 strefy, które charakteryzują się własnymi terminami pyleń. Najwcześniej, okres pyleń drzew i traw, zaczyna się w południowo-zachodniej części kraju (region I). Najpóźniej (bo aż ok 10-14 dni później) w północno-wschodniej Polsce (region IV). Natomiast chwasty, najwcześniej zaczynają pylic w południowo-wschodniej części kraju. Podobnie, są „przesunięte” szczyty pyleń poszczególnych gatunków roślin. Właśnie dlatego, tak ważne jest, aby korzystać z kalendarza pyleń, dostosowanego dla regionu Twojego zamieszkania/przebywania.

Uwaga!

W poszczególnych latach terminy rozpoczęcia i zakończenia pyleń roślin mogą się różnić.

Tak właśnie wygląda Polska, podzielona na IV strefy, różniące się od siebie terminami pyleń roślin.

Obserwacje i badania aerobiologiczne, pozwoliły na określenie szczytów pyleń poszczególnych roślin w każdym regionie. Dzięki tej pracy, obecnie wiemy, kiedy możemy spodziewać się najtrudniejszego okresu w samopoczuciu naszego malucha. Kalendarz pyleń jest też, bardzo pomocny przy planowaniu wyjazdów rodzinnych lub wiosennych weekendów na łonie natury.

Narzędzia do obserwacji sezonu pyleń

Jak ja to robię. Dzięki dostępnym aplikacją i serwisom pogodowym, obserwuję pogodę i sezon pyleń. Na ich podstawie planuje wycieczki oraz czas spędzony na świeżym powietrzu. Kiedy wiem, że nie jestem w stanie uniknąć lub ograniczyć narażenia na alergen, już rano, podaje inny lek antyhistaminowy. Taki, który „silniej” działa na mojego alergika. Dzięki temu, po części zapobiegam złemu samopoczuciu i zmniejszam intensywność objawów alergii. Po prostu, mojemu maluszkowi, jest wtedy łatwiej przeżyć dzień, pomimo pyłków alergenu w powietrzu.

W sieci jest wiele miejsc, w których możesz sprawdzić stężenie alergenów lub po prostu kalendarz pyleń. Do nich należy między innymi: https://www.momesternasal.pl, https://alertpogodowy.pl.

Ja osobiście korzystam z dwóch narzędzi. Sprawdziłam je i wiem, że przekazywane przez nie dane są bardzo zbliżone do prawdy. Kiedy są nasilone objawy alergii, pokrywa się to ze wzrostem stężenia pyłków w powietrzu, jakie jest deklarowane. Jednak najlepiej będzie jak sama je wypróbujesz i wyrobisz własną opinię 🙂

Nie zapomnij się podzielić swoim doświadczeniem z posiadanymi aplikacjami lub serwisami pogody z jakich korzystasz! Masz w ten sposób okazje podpowiedzieć innym mamą, gdzie mogą szukać pomocy 🙂

Aplikacja APSIK

Najczęściej jednak korzystam z aplikacji APSIK. Od kilku sezonów, nie zawiodłam się na informacjach przekazywanych za jej pomocą. Jednak podział Polski w tym narzędziu wygląda inaczej niż według naukowców z OBAS. Poniżej przedstawiam zdjęcie mapy Polski, z podziałem na regiony, jaka możecie zastać w aplikacji. Nie jest to post promocyjny. Jedynie podpowiadam Ci o istnieniu takiej fajnej aplikacji, która ma w sobie również informację o smogu ( przydatna szczególnie zimą, podczas sezonu grzewczego) oraz możliwość zapisywania objawów alergii w poszczególnych dniach. Jednak, po więcej informacji odeślę Ciebie na ich stronę oficjalną lub bezpośrednio zachęcam do wytestowania tego narzędzia. https://www.apsik.com.pl/

Serwis twojapogoda.pl

Na ta stronę zaglądam szczególnie podczas planowania. Kiedy planuję weekend, szykuje się wycieczka przedszkolna lub wyjście w gości (gdzie nie ma oczyszczacza powietrza). Korzystając z informacji na stronie, wiem, czego mogę się spodziewać. Oczywiście, jeśli mówimy o planowaniu, szczególnie powyżej tygodnia to trzeba liczyć się, z rozbieżnością. Nie zawsze jest tak jak serwis przewiduje. Identycznie jest jak w przypadku prognozy pogody. Jednak w pewnym przybliżeniu, masz pogląd na sytuację nawet na przestrzeni najbliższych 16 dni.

Korzystanie ze strony www.twojapogoda.pl/ogolna-dla-alergikow/, świetnie sprawdza się do analizy sytuacji w mieście, w którym jeszcze nas nie ma. Gdy planujesz wyjazd weekendowy, do rodziny lub na wypoczynek, możesz sprawdzić czy przypadkiem nie zaserwujesz swojemu dziecku najwyższego stężenia pyłków, na które jest uczulone. Jak już wspominałam, szczyty pyleń w Polsce mogą mieć nawet 2 tygodnie różnicy, w zależności od regionu. Na przykład, jeśli z okolic Wrocławia, postanawiasz po szczycie pyleń ruszyć nad Mazurskie jeziora, spodziewaj się że zastanie Ciebie tam kolejny szczyt pyleń. Prawdziwe, z deszczu pod rynnę 🙂

Alergeny wziewne – reakcje krzyżowe

Za pewne słyszałaś już o reakcjach krzyżowych pomiędzy alergenami wziewnymi i pokarmami. A czy słyszałaś o reakcjach krzyżowych pomiędzy alergiami na pyłki roślin i innymi pyłkami roślin? Zaciekawiona? Ja też gdy się o tym dowiedziałam i przekonałam „na własnej skórze”, byłam mocno zaskoczona.

Alergie krzyżowe mogą występować również pomiędzy pyłkami roślin. Przykład : alergicy borykający się z pyłkami brzozy mogą nie tylko mieć problem ze spożywaniem niektórych pokarmów (np. jabłko, gruszka, soja), ale również reagować na pyłki innych drzew wcześniej pylących (np. leszczyna, buk, topola, olcha).

Teraz przyjrzyj się jak mogą wyglądać reakcje alergiczne krzyżowe, na pyłek roślin:.

Podsumowanie

• Znajomość kalendarza pyleń pomoże Wam unikać kontaktu z alergenem lub go ograniczać.
• Posługiwanie się kalendarzem pyleń, jest niezbędne do oceny skuteczności stosowanej terapii i odczulania.
• Polska jest podzielona na regiony, które różnią się od siebie szczytami pyleń poszczególnych roślin nawet o 14 dni.
• Skorzystaj z aplikacji do monitorowania stężeń pyłów w Twojej okolicy.
• Przy planowaniu wyjazdów, uwzględnij prognozę pogody dla alergików w danym regionie.
• Pyłki niektórych drzew reagują ze sobą krzyżowo z pokarmami i/lub innymi drzewami.

Artykuł Kalendarz pyleń, czyli co teraz pyli? pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.

Jak odróżnić alergię od przeziębienia?

Alergiczny nieżyt nosa (czyli ANN), jest bardzo charakterystyczny dla objawów alergii. Niestety, łatwo też go pomylić z przeziębieniem. Szczególnie wiosną, dużo osób wspomina o „wiosennym przeziębieniu” lub o „majowym karze”. Często słyszymy sformułowania typu : „ah, wiosną często się przeziębiam”. Kiedy tak naprawdę mamy do czynienia z przeziębieniem, czyli infekcją wywołaną przez wirusy? A kiedy, z objawami alergii? Fantastycznym i rzeczowym, źródłem wiedzy w tym zakresie, jest praca wydana przez lekarzy Uniwersytety Medycznego w Lublinie. Przygotowali oni porównanie, które pozwalana na łatwe rozróżnienie tych dwóch dolegliwości. W tabeli, pogrubiłam najbardziej zróżnicowane objawy.

Jak sama widzisz, granica do rozróżnienia jest „cienka”. Właśnie dlatego zawsze mamy z tym problem i nie wiemy do końca czy to przeziębienie czy alergia. Porównanie ze sobą szeregu różnych objawów da nam pełen obraz. Naprawdę na podstawie samego kichania czy kataru, ciężko jest rozróżnić. Jednak gdy wiesz, że musisz zwrócić jeszcze uwagę m.in. na gardło, oczy czy chociażby mięśnie, to masz lepsza możliwość oceny sytuacji. Im więcej punktów odniesienia, tym łatwiej i dokładniej, możesz pomóc swojemu dziecku.

Dodatkowa wskazówka ułatwiająca rozróżnienie przeziębienia od alergii

Jeśli chcesz mieć lepszy obraz tego co się dzieje z Twoim maluszkiem, weź pod uwagę okresy pyleń i okresy epidemiologiczne. Wiem, że brzmi strasznie i zawile. Jednak wcale tak nie jest. Poniżej Ci to pokażę.

• Po pierwsze, musisz się zastanowić, czy Twój alergik miał lub mógł mieć kontakt z alergenem, który go uczula. Na pewno jest większa szansa na to, jeśli mamy alergie na pyłki roślin – a akurat jest sezon pyleń. Dodatkowo, jeśli borykacie się z alergia na pleśń czy roztocza kurzu, zwróć uwagę, czy coś się nie zmieniło w otoczeniu alergika. Bardzo pomocnym narzędziem dla Ciebie, będzie kalendarz pyleń. Nie ucz się go na pamięć! Naprawdę nie musisz. Tym bardziej, że co roku sezon pyleń przebiega inaczej. Jednak, na pewno musisz orientacyjnie wiedzieć, kiedy jest najwyższe stężenie alergenów przeszkadzających Twojemu dziecku.

Kalendarz pyleń

Teraz pora na szybkie i bardzo ogólne, przypomnienie co kiedy pyli:

Pamiętaj, że w Polsce tak naprawdę wyróżniamy 4 regiony różniące się początkiem i długością trwania pylenia poszczególnych roślin. Zostało to szczegółowo opisane w osobnym artykule. Aby dokładnie i na bieżąco być z informacjami o stężeniach alergenów w powietrzu, w Twoim regionie, warto korzystać z aplikacji Apsik.

Specyficznym przypadkiem jest alergia na roztocza kurzu, które dokuczają szczególnie w okresie jesienno-zimowym (grzewczym), jednak mogą występować całym rokiem.

• Po drugie, na pewno przyda Ci się orientacyjna wiedza, wiedza najczęściej może „dopaść” wirus. W naszej strefie klimatycznej, najczęściej infekcje wirusowe dróg oddechowych pojawiają się w okresie zimowym ( I i IV kwartał roku). Natomiast, w okresie od marca do czerwca, często infekcje wirusowe nakładają się z występowaniem grypy. To jest dodatkowe utrudnienie w szybkim rozróżnieniu przeziębienia od alergii, gdyż akurat pokrywa się z sezonem pyleń drzew i traw. Na tym etapie, dobrym rozwiązaniem ułatwiającym życie z alergikiem, jest zaszczepienie go przeciwko wirusowi grypy.

Czy alergicy częściej chorują?

Odpowiedź będzie wymijająco – twierdząca 🙂

1. Nie jest to do końca zbadane i zrozumiałe przez środowisko naukowców medycznych.
2. Tak, alergicy częściej chorują na zapalenie górnych dróg oddechowych – istnieje zaledwie kilka badań potwierdzających ta tezę.

Autorzy wspomnianego artykułu [1], opierając swoją wiedzę na badaniach, które zostały przeprowadzone zarówno wśród dzieci jaki i dorosłych, wyciągają pewne wnioski. U osób z alergią (a dokładniej, uczulonych z IgE-zależnym), występują liczniejsze i dłużej trwające przypadki zakażenia dróg oddechowych niż u osób niealergicznych.

Wyniki przeprowadzonych badań

Wyniki badań w 2006 r. przeprowadzono na grupie 117 dzieci. Pokazują, że na infekcje wirusowe górnych dróg oddechowych, dzieci z alergią chorują ok 9 dni, natomiast u dzieci bez alergii, objawy choroby zanikają po ok. 5 dniach. Bardzo podobne wyniki badań otrzymano na przebadanej grupie 624 dorosłych osób. Potwierdzają te wyniki, inne badania przeprowadzone u osób dorosłych ze stwierdzona atopią. Grupą badaną były 1003 osoby, w wieku 21-63 lat. Natomiast wyniki badań opublikowanych 2013 roku pokazują, że u dorosłych z chorobą atopową występuje:

• znacznie większe ryzyko ostrego zapalenia oskrzeli i/lub zapalenie płuc
• zwiększone ryzyko zapalenia górnych dróg oddechowych (przeziębienie, zapalenie zatok, zapalenie migdałków i ucha środkowego)
• ryzyko zapalenia dolnych dróg oddechowych, zwiększa się wraz ze wzrostem stężenia asIgE w krwi

Kolejne, najnowsze badania, przeprowadzone na grupie dzieci do lat 15, podkreślają, że nawrotowe zapalenia układu oddechowego, łączą się często z chorobą atopową (alergiczny nieżyt nosa, astma) oraz, że zakażenia dróg oddechowych we wczesnym dzieciństwie sprzyjają rozwojowi ANN w późniejszym wieku.

Co powoduje, że alergicy chorują częściej?

Obecnie powstaje wiele teorii, wyjaśniających, dlaczego tak się dzieje. Naukowcy maja kilka poszlak. Dodatkowo, w tym kierunku cały czas trwają intensywne prace. Jednak jak już wspomniałam, ostatecznej odpowiedzi DLACZEGO tak jest, jeszcze nie ma.

Podsumowując, obecnie dostępne wyniki badań. Można twierdzić, że „upośledzona” odporność alergika może mieć wpływ na przebieg infekcji wirusowych dróg oddechowych. Największe prawdopodobieństwo wystąpienia nasilonych objawów, może być w okresie wysokiej ekspozycji na uczulający alergen.

Autorzy artykuły [1] podkreślają, że w okresie wysokiego ryzyka zaostrzenia alergicznego nieżytu nosa, należy przede wszystkim kontynuować leczenie przeciwalergiczne (leki antyhistaminowe) i/lub donosowe (powszechnie znane jako sterydy).

Podsumowanie

Ponieważ dziś było wyjątkowo krótko, to podsumowanie też napisze w kilku zdaniach:)

1. Jeśli nie masz pewności, czy Twój maluszek boryka się z przeziębieniem czy alergią, musisz „szerzej spojrzeć” na problem. Nie skupiaj się tylko na katarze, weź pod uwagę gardło, oczy, bóle mięśni i czy występuje gorączka (patrz tabela powyżej).
2. Do swojej „analizy” weź pod uwagę czy maluch miał lub mógł mieć kontakt z uczulającym go alergenem. Szczególnie ważna jest tutaj znajomość kalendarza pyleń i miejsc gdzie maluch przebywał (szczególnie przy alergii na roztocza kurzu i pleśń).
3. Nie jest potwierdzone i naukowo wyjaśnione dlaczego maluchy z alergią częściej i dłużej, chorują na infekcje wirusowe górnych dróg oddechowych. Jednak szereg przeprowadzonych badań, wskazuje że w grupie przebadanych osób właśnie tak się dzieje. Czyli, osoby z IgE-zależnym częściej, ciężej i dłużej chorują na zapalenie górnych i dolnych dróg oddechowych.

Artykuł Przeziębienie czy alergia? Czyli, jak rozróżnić objawy alergii od przeziębienia. pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.

Artykuł nie zawiera żadnych reklam i jest wynikiem mojej wiedzy oraz doświadczenia.

Po co nam oczyszczacz powietrza?

Mamy teraz ciałkiem niezły mętlik w głowie. Z jednej strony zasypują nas informacjami o zbawiennym wpływie świeżego powietrza na nasze zdrowie. Zachęcają do jak najczęstszego przebywania na zewnątrz, nie zależnie od pogody oraz niemalże nieustannego wietrzenia mieszkań. Szereg badań lekarskich i napływających do nas zwyczajów skandynawskiego wychowywania dzieci, przekonuje, do jak najczęstszego przebywania na zewnątrz. Potrzebujemy świeżego powietrza do życia, do dobrego samopoczucia oraz naszego zdrowia.

A co z zanieczyszczeniami i alergenami. Tu pojawia się już problem. W wielkim skrócie mówiąc, co robić, gdy to właśnie powietrze nam szkodzi? Tu pojawia się druga strona medalu. Czyli badania o wzrastającym zanieczyszczeniu powietrza i jego szkodliwości na nasze drogi oddechowe. Do tego dochodzi problem z alergiami, pyleniem drzew, traw, roztocza kurzu czy pleśni. To tylko niektóre alergie wziewne, a zanieczyszczone powietrze tylko potęguje ich objawy. Dodatkowo utrudniając życie alergikowi i astmatykowi.

Więc po co nam oczyszczasz powietrza?

• Aby oczyścić powietrze z zanieczyszczeń i smogu. Oczywiście, mówimy o powietrzu w sypialni lub całym domu, a nie o zmniejszeniu emisji spalin w Twoim miejscu zamieszkania.
• Aby oczyścić powietrze z pyłków roślin, pylących sezonowo. Oczywiście, największa skuteczność oczyszczenia powietrza będzie w pokoju. Będzie ona zależeć od tego kiedy ostatnio było wietrzone pomieszczenie oraz od dobrze dobranych parametrów oczyszczacza.
• Aby oczyścić powietrze z pleśni oraz kurzu. Dobry chwyt marketingowy, jednak nie każdy oczyszczacz jest w stanie to zrobić. Jeśli chcesz rzeczywiście ograniczyć te alergeny, musisz wiedzieć, co musisz mieć w swoim oczyszczaczu.
• Aby oczyścić powietrze z przykrych zapachów. Odpowiedni filtr jest w stanie „wyłapać” zapachy dymu papierosowego (bardzo szkodzącego przy astmie), zapachy z kuchni (np. u niektórych alergików, zapach smażonej ryby może powodować objawy alergii) oraz charakterystyczne zapachy zwierząt domowych.
• Aby oczyścić powietrze z wirusów. Ale tutaj trzeba być baaardzo ostrożnym w tej tezie….po pierwsze, nie każdy oczyszczacz to potrafi (wszystko zależy od parametrów), po drugie wirusy przenosząc się drogą kropelkową mogą zarazić np. przez brudne ręce. Na takie sytuacje, nawet najdroższy oczyszczacz, nie pomoże.

Zaciekawiona możliwościami oczyszczaczy? Poświęć jeszcze chwilkę, swojego cennego czasu, a dowiesz się jeszcze więcej przydatnych informacji.

Jak działa oczyszczacz powietrza?

Krótko mówiąc, działa jak jeden wielki filtr. A dokładniej….zestaw, najczęściej 3 filtrów, wentylatora, wymuszającego ruch powietrza oraz ewentualnych dodatkowych funkcji tj. jonizator lub nawilżacz. Zatem, skupiając się tylko na działaniu oczyszczacza, wentylator wymusza ruch powietrza, zasysa je do środka urządzenia. Dzięki temu powietrze ma szanse dostać się do „zestawu filtrów”. Najczęściej jest tak, że pierwszy filtr (filtr wstępny) wyłapuje największe zanieczyszczenia tj. sierść, naskórek, włosy, kurz. Wstępnie oczyszczone powietrze przechodzi do drugiego filtra HEPA. To właściwie tutaj jest moment na „właściwe” oczyszczenie, czyli serce naszego urządzenia. W zależności od tego, jaki filtr będzie w Twoim oczyszczaczu, możesz usunąć nawet do 99.995% zanieczyszczeń. Mówimy tutaj np. o alergenach i drobnych pyłkach. Ostatni etap oczyszczania, odbywa się na filtrze węglowym, gdzie są usuwane drobinki niosące ze sobą zapach. Węgiel aktywny zawarty w filtrze, neutralizuje zapachy i lotne związki organiczne. Na koniec, oczyszczone powietrze jest „wydmuchiwane” do pomieszczenia.

Ogólny zamysł działania oczyszczaczy jest jednakowy dla każdego typu urządzenia. Oczywiście, każdy będzie miał inne parametry i właściwości. Jeden będzie bardziej wydajny, gdy postawisz go na środku pokoju, a inny pod ścianą.

Co (czyli 4 kroki, które) musisz zrobić przed zakupem oczyszczacza powietrza?

Określ swoje potrzeby. Tak, dokładnie to jest najważniejszy element, abyś była zadowolona z dokonanego zakupu. Jeśli dokładnie nie określisz tego co potrzebujesz, urządzenie na które wydasz pieniądze, nie będzie w stanie spełnić Twoich oczekiwań. Obecnie na rynku mamy „bum” na oczyszczacze powietrza. Dlatego rynek jest przesycony różnymi urządzeniami, o przeróżnych parametrach. Jedne z oczyszczaczy są dedykowane dla alergików, inne typowo do walki z kurzem lub smogiem. Są urządzenia, które najlepiej sprawdzają się gdy stoją „na środku” pokoju, inne pod ścianą. Oczywiście mamy również oczyszczacze powietrza wiszące (najczęściej są one w przedszkolach i placówkach medycznych). Pamiętaj też, że jeśli planujesz zakup oczyszczacza do pokoju alergika, będzie on inny niż ten, który planujesz zabierać ze sobą z na wyjazdy

1. Gdzie postawisz oczyszczacz powietrza?

To, gdzie postawimy nasz oczyszczacz powietrza, będzie miało bardzo duże znaczenie dla jego efektywnej pracy, czyli naszego zadowolenia. Przed zakupem musisz podjąć decyzję, gdzie będzie oczyszczacz stał. Na tym etapie musisz przeanalizować, gdzie Twój maluszek spędza najwięcej czasu.

Jeśli dziecko spędza większość czasu w jednym/ swoim pokoju, gdzie również śpi – za pewne wystarczy Ci 1 oczyszczacz powietrza.

Jeśli dziecko spędza większość czasu w salonie/pokoju zabaw, a śpi w innym pomieszczeniu- powinnaś pomyśleć o zakupie 2 urządzeń.

Przy czym, każdy z nich może być inny i mieć inne właściwości.

Na komodzie czy podłodze?

Obecnie na rynku mamy dostęp do oczyszczaczy stojących na podłodze oraz na meblach. Te drugie mają ciekawe kształty oraz są zazwyczaj bardziej estetyczne. Jeśli szukasz oczyszczacza, który ma się przysłużyć alergikowi, pamiętaj, że większość alergenów znajduje się przy podłodze. Poza tym, działanie dodatkowych funkcji urządzenia ma właśnie na celu „zbicie” pyłków, kurzu i alergenów na dół.

Jeśli decydujesz się na urządzenie stojące na podłodze, musisz wziąć pod uwagę, gdzie nie zaleca się stawiać oczyszczacza. Pamiętaj jednocześnie, że wszystkie ściany i meble ograniczają swobodny przepływ powietrza. Stanową swego rodzaju blokadę. Powietrze przez ściany, nie jest w stanie przeniknąć, a meble działają jak swego rodzaju „bariery”.

Swobodnie czy przy ścianie?

Przy wyborze oczyszczacza stojącego na podłodze, musisz wziąć pod uwagę, gdzie masz możliwość go postawienia. W bardzo dużym uproszczeniu można podzielić je na 2 funkcje jakich możesz od niego oczekiwać:

1. jeśli ma stać swobodnie tzn. na środku pokoju lub ma być przenośny (turystyczny)
2. jeśli ma stać na stałe pod ścianą lub w kącie

Oczyszczacze, które mają stać swobodne lub służyć jako przenośne, najlepiej jakby stały w centralnej części pomieszczenia. Niektórzy mówią, że stoją one na środku. Urządzenia te zasysają powietrze bokami, a maja wylot oczyszczonego powietrza górą. Więc musimy zadbać, aby boczne ścianki były odsłonięte, aby zanieczyszczone powietrze, miało możliwość „dotarcia” do filtrów.

Inaczej sprawa wygląda z oczyszczaczami, które mają stać „na stałe”. Takie urządzenia z reguły, chcielibyśmy upchać, gdzieś pod ścianą. I w tym przypadku jest to najlepsze co może być! Niektóre oczyszczacze, są dedykowane „do stania pod ścianą”. Właśnie dzięki temu ich praca jest bardziej skuteczna.

Dzieje się tak dlatego, że w tych urządzeniach, wylot powietrza jest w górnej lub na tylnie ścianie oczyszczacza. Czyli powietrze „brudne” jest zasysane przez przednią ścianę urządzenia, a górą lub tyłem wypływa powietrze już oczyszczone. To pozwala na wykorzystanie ciekawego efektu tzw. efekt Coandy. Polega on na tym, że oczyszczone powietrze „przykleja” się do ściany znajdującej za nim i rozpoczyna pionowo, wzdłuż ściany się przemieszczać. Następnie przemieszcza się po suficie, aż do przeciwległej ściany, gdzie zaczyna opadać. Czyli oczyszczając powietrze z jednej strony pokoju, dostajemy czyste powietrze po przeciwnej. W ten sposób, powietrze robi takie „koło” w pokoju.

Gdzie nie stawiać oczyszczacza

Nie ustawiania się oczyszczaczy powietrza w takich miejscach jak:

• łazienka – zbyt duża wilgotność i duże zmiany temperatury. Poza tym, stosunkowo mało czasu się tam spędza i jest to raczej bez sensu.
• kąty, wnęki – ogólnie miejsca, w których jest ograniczony przepływ/wymiana powietrza. Chyba że, oczyszczacz ma odpowiednią budowę i jest do tego zaprojektowany.
• pod firankami, zasłonami – mogą ograniczać lub zasłonić wlot/wylot powietrza.
• grzejnikami i źródłami ciepła – ma to wpływ na dodatkowe parametry urządzenia oraz stabilność pracy w funkcji auto.
• w korytarzach i przy drzwiach pokoju– wtedy żadne z pomieszczeń nie będzie dobrze oczyszczone, gdyż zmienia się rzeczywista powierzchnia „powietrza do oczyszczenia”, co oznacza spadek wydajności oczyszczacza.

Jest jeszcze jedno newralgiczne pomieszczenie w naszym domu: kuchnia. W sprawie stawiania oczyszczaczy powietrza w kuchni, zdania są podzielone. Można znaleźć opinie, które sugerują nie stawiania oczyszczaczy w kuchni, gdyż unoszące opary tłuszczu mogą uszkodzić urządzenia. Dodatkowo, zbyt duże wahania temperatur moją wpływać na poprawność pracy w trybie AUTO. Z drugiej strony, kuchnia jest miejscem, gdzie właśnie powstaje dużo zanieczyszczeń (np. podczas smażenia) i zapachów, które mogą przeszkadzać alergikowi. Postawienie oczyszczacza w kuchni, niweluje lub przynajmniej zmniejsza ilość zanieczyszczonego powietrza „wpadającego” do pozostałych pomieszczeń. Jest jednak jeden niuans. Filtry. Na pewno stawiając oczyszczacz w kuchni, musisz liczyć się z tym, że skracasz żywotność filtrów. Oznacza to, że będziesz musiała częściej je czyścić i wymieniać niż zaleca producent.

Gdzie najlepiej postawić oczyszczacz powietrza

Pierwsza i najważniejsza rzecz. Postaw tam, gdzie najwięcej czasu spędza Twój alergik. Dzięki temu, zostanie oczyszczone powietrze właśnie w jego najbliższym otoczeniu. Gdy już wybierzesz odpowiednie pomieszczenie, wybierz dokładne miejsce dla nowego urządzenia. Wiem, że teraz zastanawiasz się, gdzie zatem ma stać? Tutaj odpowiedź jest znacznie krótsza. Zaplanuj, aby oczyszczacz powietrza stał:

• w pobliżu okna, gdyż jest to miejsce przez które dostają się pyłki i zanieczyszczenia do pokoju
• jak najdalej od przeszkód ograniczających ruch powietrza tj. meble, ścianki.

2. Jaką powierzchnię powietrza ma oczyścić?

Musisz dopasować urządzenie do pomieszczenia, w którym będzie pracowało. Jest to bardzo ważne, ze względu na dobranie odpowiednich parametrów. Oczyszczacz powietrza nie oczyści Ci całego domu! W mieszkaniu jest ograniczony przepływ powietrza. Występu ściany i meble, które „blokują” ruch powietrza. Przez te elementy, powietrze nie przenika. Właśnie dlatego, jeśli chcesz oczyścić powietrze w jednym pokoju, kup urządzenie dostosowane właśnie do tego jednego pomieszczenia. Jeśli zależy Ci na czystym powietrzu w 2 lub więcej pokojach, kup odpowiednio 2 lub więcej oczyszczaczy powietrza.

Jak zatem masz dobrać odpowiednie urządzenie do powierzchni pokoju? Żebyś nie pogubiła się w gąszczu informacji zamieszczanych w specyfikacji produktu musisz znać i rozróżniać 3 pojęcia: maksymalna powierzchnia, wydajność i wydajności CADR.

Powierzchnia oczyszczanego pomieszczenia

Maksymalna powierzchnia, jest to wielkość jaką producent zaleca dla pracy oczyszczacza. W ten sposób określa „skuteczność” pracy urządzenia zgodnie z międzynarodowymi normami, w zależności od właściwości elementów urządzenia. Jeśli kupisz do pokoju 14m², oczyszczacz przeznaczony na 10m², nie oczekuj, że będziesz z niego zadowolona. Niby tylko 4m², a ma ogromne znaczenie w skuteczności oczyszczania. Już lepiej będzie, jak mocno przesadzisz z nadmiarową powierzchnia i kupisz oczyszczacz przeznaczony do pomieszczenia 45m². I teraz uwaga, powierzchnia pomieszczenia jest podawana w m² „po podłodze”.

Aby wyliczyć powierzchnię pokoju, musisz pomnożyć przez siebie wymiary pokoju.

Przykład: Pokój ma następujące wymiary: szerokość to 4m, długość to 3,5m

Zatem te wymiary musisz przez siebie wymnożyć: 4m x 3,5m =14m²

Teraz już wiesz, że u sprzedawcy powinnaś szukać informacji o maksymalnej powierzchni pomieszczenia większej niż 14 m², np. takiej informacji:

Wydajność urządzenia dla oczyszczanego pomieszczenia

Teraz pora na kolejne parametry, wydajność i wydajność CADR. Jak sama widzisz, zaraz pod maksymalna powierzchnia pomieszczenia, sprzedawca informuje nas o wydajności. Obie wydajności wyrażane są w m³/h, Parametry te uwzględniają wysokość pokoju (producenci, standardowo przyjęli do wyliczeń 2,2m) i czas w jakim oczyszczacz powietrza jest w stanie oczyścić całe powietrze w pomieszczeniu. Teraz jest podział: wydajność to po prostu przepływ ilości powietrza w ciągu jednej godziny, gdyby w urządzeniu nie było filtrów. Natomiast wydajność CADR już uwzględnia obecność filtrów. Czyli, jest to ilość przepłyniętego powietrza przez filtry w ciągu godziny. Filtry, „spowalniają” ten przepływ nawet o 20-50%, dlatego warto na to zwrócić uwagę. Jednak w praktyce, trudno jest o uzyskanie informacji o tych dwóch wskaźnikach. Dystrybutorzy oczyszczaczy, zazwyczaj podają tylko jedną wielkość wydajności.

Uwaga!

Producenci, do wyliczeń wydajności przyjmują, że pomieszczenia maja standardową wysokość 2,2m. Jeśli Twoje mieszkanie, ma inna wysokość pomieszczeń, musisz sama wyliczyć obojętność pokoju.

Jak policzyć minimalna wydajność oczyszczacza?

Zacznijmy od przykładu:

• 1 krok jaki musisz zrobić to policzyć objętość pokoju.

• 2 krok to policzenie potrzebnej dla Ciebie wydajności oczyszczacza.

Znając potrzebną Ci wydajność urządzenia musisz takiego właściwe sprzętu szukać. Ale to nie takie łatwe… Większość producentów w specyfikacjach swoich produktów określa wydajność oczyszczonego powietrza współczynnikiem CADR. Pamiętaj, o różnicy między tymi danymi parametrami wydajności.

3. Czy oczyszczacz powietrza będzie pracował cały czas?

Tą część również musimy podzielić na trzy elementy. Musimy zwrócić uwagę na generowany przez sprzęt hałas, pobór mocy oraz ile będzie kosztowała nas eksploatacja. Z założeń wynika, że oczyszczacz powietrza powinien pracować w nocy. Zakładamy też, że dobierasz urządzenie do sypialni, gdzie śpi mały alergik. Nad ranem, wietrzysz pokój i znów musisz „oczyszczać powietrze”. W wszystko sprowadza nas do tego, że oczyszczacz powietrza powinien pracować cały czas, w dzień i w nocy. Ponieważ, cyrkulacja powietrza odbywa się cały czas. Cały dzień i noc, zanieczyszczenia dostają się do pomieszczenia, dlatego też, żeby to wszystko miało sens, oczyszczacz musi cały czas oczyszczać powietrze. Zatem, mając już punkt wyjścia, przejdźmy do szczegółów.

Generowany hałas

Dość uciążliwy parametr, mający na uwadze nasz komfort. Powinnaś zwrócić na niego uwagę, chociażby dlatego, aby urządzenie, które kupisz Wam „nie przeszkadzało”. Założenie jest takie, że ma być dla Ciebie neutralne to czy urządzenie akurat pracuje. Duży hałas powodują wentylator, które jak wcześniej pisałam, wymuszają ruch powietrza przez oczyszczacz oraz powietrze wydmuchiwane. Żebyś mogła dobrze dopasować poziom hałasu, musisz zwrócić uwagę na podawane przez producenta zakresy hałasu lub poziomy hałasu podczas pracy w danych trybach. Konkretnie! Każde urządzenie ma różne tryby pracy. Jedne są bardziej intensywne i dużo głośniejsze, a inne mniej intensywne. Wówczas, urządzenie pracuje ciszej. Dzieje się tak dla trybu pracy NOC. Powinna być to najcichsza funkcja. W danych technicznych podawanych przez sprzedawcę szukaj takiego zapisu:

Teraz zapytasz się najcichsza, ile to znaczy? To znaczy mniej niż 35dB! W sypialni, podczas pracy nocnej, oczyszczacz nie powinien generować więcej niż 35dB. Każda wartość powyżej tego progu jest dla ucha człowieka mało komfortowa i z upływem czasu męcząca. Oczywiście w trybie AUTO lub intensywnej pracy, urządzenie będzie pracowało głośniej. Ale wartości te w ciągu dnia, nie są tak dokuczliwe. Ja osobiście mam w domu oczyszczacz, który w trybie nocnym generuje 18dB. Uważam, ze jest to odpowiedni poziom hałasu. Nie przeszkadza podczas spania (tylko pierwsza noc). Ja osobiście, do sypialni, nie kupiłabym głośniejszego niż 20dB.

Nie każdy sprzedawca podaje minimalną wartość hałasu.

Twoim zadaniem jest poszukać tej informacji w instrukcji urządzenia (do ściągnięcia w Internecie) lub dopytać sprzedawcy osobnym zapytaniem.

Dla porównania podam Ci, kilka przykładowych poziomów hałasu.

Pobór mocy/zużycie prądu

Czy brzmi jak pieniądze uciekające z portfela? Szczególnie teraz przy rosnących cenach prądu, ten parametr pewnie jest dla Ciebie dość interesujący 🙂 Pamiętaj, że każda godzina pracy oczyszczacza w sypialni Twojego malucha to pieniążki wyciekające z portfela. Tak jak kran z kapiąca wodą. Tyle, że Ty masz wpływ na to, czy ta woda będzie leciała ciurkiem czy też kapała po kropelce. Jeśli chcesz, aby Twoje rachunki za prąd nie urosły do kolosalnych kwot, poszukaj urządzenia, które na to pozwoli. Jeśli zauważysz, że oczyszczacz pobiera zbyt dużo prądu, będziesz próbowała ograniczyć jego pracę. Czyli będziesz go wyłączać. A to wpłynie na jakość powietrza i Twoje zadowolenie z urządzenia. Krótko mówiąc będziesz twierdziła: że oczyszczacz nic nie daje.

Gdzie szukać informacji o zużyciu prądu?

Większość wyliczeń na blogach i artykułach rekomendujących dany typ lub firmę oczyszczacza zawiera wyliczenia dla 8 godzin dziennej pracy lub połowy roku ( analogicznie 12 godzin pracy). Jak już sama wiesz, mija się to z celem i sensem posiadania takiego urządzenia w domu.

Sprzedawcy, w swoich specyfikacjach, zazwyczaj umieszczają informację o mocy produktu. Tak to może wyglądać:

Co tak naprawdę to oznacza? Jest to moc urządzenia, którą podaje producent i jest ona „odczytana” z tabliczki znamionowej produktu. Oznacza to, że właśnie taką wartość ma maksymalna moc potrzebna do pracy naszego urządzenia. Czyli oczyszczacz pobierze tyle prądu przy najbardziej intensywnej pracy lub przy uruchamianiu. Kiedy przechodzi w tryb pracy AUTO lub NOC, jest to zazwyczaj wartość nawet 3 razy mniejsza. Właśnie dlatego, w większości porównywarek oczyszczaczy, znajdują się wyliczenia dla 8 lub 12 godzin pracy (odpowiednio 3 lub 2 razy mniej niż 24 godziny)

Jeśli jednak chcesz wiedzieć, ile maksymalnie będzie kosztowało Ciebie utrzymanie oczyszczacza w ciągu roku MUSISZ POLICZYĆ SOBIE SAMA! Stare przysłowie, umiesz liczyć, licz na siebie ma tutaj sens. Chce Ci tylko powiedzieć jak to możesz zrobić. Dzięki temu, już żaden sprzedawca w sklepie czy handlarz nie zamydli Ci oczu.

Jak policzyć pobór prądu

Oczyszczacze powietrza pracują w kilku trybach. Najczęściej ( a raczej jako podstawowe wyznacza się 3) są to nocny/cichy, auto i intensywny. Producenci przy do każdego urządzenia dołączają specyfikację. Właśnie tam masz zapisane ile mocy pobiera urządzenie w danym trybie lub po prostu ogólnie. Twoim zadaniem jest odnaleźć taka informację:

Teraz już wiesz o tym urządzeniu, dość dużo. Bierzesz kalkulator i liczysz:

1. Przeliczasz Waty na Kilowaty : 1W to 0,001kW czyli 35W=0,035kW
2. Przeliczasz ile kilowatów oczyszczacz pobierze w ciągu roku. Zakładamy, że pracuje przez 24h wciągu całego roku (365 dni). Jest to 8760 godzin. Czyli te urządzenie pobierze 0,035kW*8760 h=306,6 kWh ( w całym roku)
3. Liczysz, ile to Ciebie będzie kosztować. Tutaj wyciągasz umowę ze swoim dostawcą prądu ( nie szukasz w Internecie, bo dane się zmieniają i każdy ma inna umowę!) Jak już odkopiesz ile płacisz za 1kWh to wracasz do kalkulatora i liczysz. Ja przyjmuję moja obecna stawkę, czyli 0,78 zł. Teraz mam równanie 306,6kWh * 0,78zł = 239,15 zł

I już masz odpowiedź, ile w ciągu całego roku, maksymalnie, będzie kosztowało Ciebie utrzymanie w pokoju czystego powietrza!

Wyliczona w ten sposób wartość nie jest kwotą, która zapłacisz!

Jest to maksymalna moc, czyli też maksymalna kwota! Urządzenie nie pracuje cały czas na „najwyższych obrotach”.

Jeśli chcesz przyjąć bardziej realną kwotę do zapłaty, podziel uzyskaną kwotę na 3.Z mojego doświadczenia, wynika, że jest to najbardziej zbliżona wartość jaką rzeczywiście trzeba zapłacić.

Przykład: Maksymalny koszt poboru prądu w całym roku to 239,15 zł. Teraz dzielisz to na 3 i otrzymujesz kwotę 239,15 zł : 3 =79,72 zł

Części eksploatacyjne

Ładne hasło, ale w przypadku oczyszczaczy powinnam napisać KOSZT WYMIANY FILTRÓW. Tak, niestety każdy filtr z czasem się „zapcha” i będzie trzeba go wymienić. Tak samo jak worek na śmieci w odkurzaczu. W zależności od tego, ile go używasz i jak masz brudne powietrze, będzie to szybciej lub później. Jednak to nie wszystko. Producenci rekomendują wymianę filtrów co jakiś czas. Jedni raz na rok, inni raz na 3 lub 10 lat. Też musisz to brać pod uwagę. Dlaczego? Ponieważ filtry mogą okazać się bardzo drogie i….. trudno dostępne! A szkoda byś wydała 2000zł na oczyszczacz, do którego po 3 lata nie będziesz mogła dostać filtrów. Są tez urządzenia które kosztują 600zł i po roku musisz wymienić filtr, który kosztuje 200zł! Jaki jest sens!!!! Musisz na to uważać i poczytać. Jak to zrobić? Już Ci mówię, tu sprawa jest prosta. Oto kolejny przykład:

Teraz, nazwę filtra kopiujesz i wklejasz np. na Allegro. Będziesz mieć kilka pozycji z różnymi typami. Wtedy otwiera przykładowa aukcje i szukasz informacji o zastosowaniu filtra:

Teraz już masz pewność, ile kosztuje przykładowy filtr, jak wygląda jego dostępność oraz czy rzeczywiście on pasuje do Twojego urządzenia. SPRAWA ZAŁATWIONA!

Niektórzy sprzedawcy od razu podają pełna informację i sprawa jest znacznie prostsza. Wtedy wygląda to tak:

4. Jakich funkcji dodatkowych potrzebujesz?

Na tym etapie musisz się zastanowić czego jeszcze oczekujesz od swojego oczyszczacza. Szereg urządzeń posiada pełno dodatkowych funkcji za które trzeba ekstra zapłacić. Jednak nie masz pewności, że będziesz z nich korzystać. Często dodatkowe opcje fajnie wyglądają w specyfikacji, ale w praktyce użyjesz ich może 1 lub 2 razy. Więc po co przepłacać? Im więcej „wymyślnych” funkcji tym zazwyczaj cena większa. Dlatego jeśli nie chcesz przepłacić, rozważ czego naprawdę potrzebujesz. Podsuwam Ci małą „ściągę” na czym możesz się zastanowić i jakie opcje są brane pod uwagę przy zakupie takiego sprzętu.

Nawilżanie

Mówimy tutaj o zakupie oczyszczacza z nawilżaczem. Dodatkowa funkcja nawilżania pomieszczenia, głównie pozwala na utrzymanie stałego i odpowiedniego poziomu wilgotności. Zazwyczaj są to tez większe urządzenia, gdyż musza pomieścić w swojej obudowie dodatkowy zbiornik na wodę. Ta funkcja ma szczególne znaczenie w przypadku alergików wziewnych i astmatyków. Dla takich maluszków, ważne jest utrzymanie „komfortowego” poziomu nawilżenia powietrza. Po pierwsze, pozwala na odpowiednie nawilżenie górnych dróg oddechowych, ułatwia oddychanie (szczególnie podczas snu) przez co wpływa na występowanie ataków astmy. Kolejny aspekt, to utrzymanie wilgotności powietrza na poziomie 40-60%, co pozwala na „kontrole” nad alergenami. Niższa wilgotność, wzmaga wznoszenie się pyłków alergennych np. kurzu. Natomiast wilgotność większa, „zbija” pyłki na podłogę. Dzięki czemu wystarczy częściej myć „na mokro” podłogę, by alergikowi było lżej oddychać. Suche powietrze w pokoju, wpływa na przesuszenie skóry, podrażnienie spojówek, problemy z oddychaniem i snem oraz może wywoływać drażniący kaszel.

Pamiętaj jednak, ze co za dużo to też nie zdrowo. Jeśli wilgotność w pomieszczeniu będzie na poziomie chociażby 70% (lub więcej) to bardzo łatwo doprowadzisz do rozwoju pleśni. Grzybki uwielbiają takie warunki! W przypadku alergików z alergia na pleśń, taki poziom wilgotności jest bardzo uciążliwy. Dodatkowo Ty, możesz zagwarantować sobie w mieszkaniu nowego lokatora, pleśń!

Co musi mieć oczyszczacz z opcją nawilżania powietrza?

Jeśli rozważasz zakup urządzenia z tą funkcją, weź pod uwagę, na możliwość rozdzielenia funkcji oczyszczania i nawilżania. Niektóre urządzenia mają możliwość pracy w trybie AUTO. Polega na tym, że zadajesz pożądaną wartość wilgotności i jest ona utrzymywana. Oznacza to, że w razie spadku wilgotności, funkcja nawilżania automatycznie zostaje włączona, a przy osiągnięciu zadanej wartości, wyłącza się. Taka dodatkowa funkcja musi też mieć odpowiedną wydajność nawilżania. Bo wydajność oczyszczania i nawilżania jest inna. Jednak to już wiesz jak policzyć, tylko musisz pamiętać, aby to również brać uwagę.

Ważne jest aby urządzenie, które ma nawilżać powietrze miało wbudowany higrostat -czyli element regulujący poziomu wilgotności. Jest to niezbędny element do regulacji wilgotności. I teraz kolejna uwaga, co to jest higrostat i higrometr :

Higrostat, nie jest higrometrem!

Higrostat, ma wbudowany w sobie higrometr. Jest zespołem kilku elementów pozwalających na regulacje poziomu wilgotności powietrza. Natomiast, higrometr służy jedynie do pomiaru poziomu wilgotności!

W przypadku alergików, dobrze jest, aby nawilżanie odbywało się metoda ewaporacji. Pozwala ona na naturalnym i zdrowym odparowaniu wody, która nie wymaga żadnych środków chemicznych. Poza tym, zastosowane przy tej metodzie filtry (tzw. mata ewoporacyjna), zatrzymuje dodatkowe zanieczyszczenia tj. kurz i bakterie. Raczej unikaj nawilżanie ultradźwiękowego (szczególnie, gdy masz w domu zwierzęta). Ponadto, wytwarza ono biały osad, który osadza się na meblach i zabawkach (taki sam jak na dnie czajników). Dodatkowo wymaga on używania wody demineralizowanej.

Osuszanie

Osuszanie, czyli odwrotność nawilżania, tak naprawdę sprawdza się w sytuacji, gdy masz jedynie zbyt dużą wilgotność powietrza w domu lub walczysz z pleśnią „mieszkającą” w ścianach. Za pewne, ciężko Ci powiedzieć czy masz w domu zbyt susze czy mokre powietrze. Zakładam, że nie masz w domu higrometru, który by to wskazał. Jedną z najprostszą metod jest sprawdzenie, czy nad ranem nie masz „mokrych/zaparowanych” okien oraz czy w miarę szybko schnie Ci pranie.

Jednak wracając do funkcji osuszania powietrza. Są urządzenia, które również dają nam taką możliwość. Jednak, zazwyczaj wiąże się to z odpowiednio większą kwotą i kosztem większych rozmiarów urządzenia (ponieważ dochodzi dodatkowy zbiornik na „pochłoniętą” z powietrza wodę). Czasami warto się zastanowić, na sensownością kupienia osobnego osuszacza. Może się tak zdarzyć, że będziesz go potrzebowała tylko np. zimą lub tylko podczas suszenia większej ilości prania.

Jonizacja

Przy zakupie urządzenia z tą opcja na pewno będziesz zastanawiać się nad wieloma innymi aspektami. Pomyślisz o tym, czy to zdrowe i nie szkodzi dla dziecka. Jak wpływa na organizm i czy bardziej jest to HIT czy KIT. A może usłyszysz o negatywnym wpływie i dodatkowej generacji ozonu….ah, ile ludzi tyle zostanie poruszonych wątków. Pozwól ze ja zostawię Ci furtkę i nie będę skupiać się na szczegółach. Jeśli chcesz to sama sobie dodatkowo poczytasz o ozonie i wpływie na organizm. Ja powiem Ci jakie jest moje podejście.

Główna cechą jonizatorów jest generowanie jonów ujemnych. W przeciwieństwie do wszelkich urządzeń elektronicznych i grzewczych dostępnych w naszych mieszkaniach. Naładowane elektrycznie „na plus” są też wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia tj. pyły, bakterie, kurz i alergeny. Nadmiar dodatnich elektronów negatywnie wpływa na nasze samopoczucie. Mogą powodować zmęczenie, rozdrażnienie, a nawet zmniejszać koncentracje. Pośrednio, wpływa to na choroby górnych dróg oddechowych i układu krwionośnego.

Przeciwnie do jonów ujemnych, które głównie występują w przyrodzie. Lasy, wodospady, rzeki i morze to miejsca, gdzie jest ich największe stężenie. Wtedy lepiej się relaksujemy, powietrze wydaje nam się czystsze i rześkie. Poza tym jony ujemne, mają super właściwość. „Zbijają” jony dodatnie. Czyli, w praktyce pyły, alergeny i kurz znajdujący się w pokoju (mające ładunek dodatni) są „spychane” na powierzchnie mebli i podłogi. Dzięki czemu, podczas sprzątania (tylko na mokro) możesz się ich pozbyć. Pamiętaj, że w naturze najważniejsza jest równowaga. Jeśli mamy „sztuczne” środowisko, przepełnione elektrycznością, warto pomyśleć o wyrównaniu jonów, poprzez „dołożenie” korzystnych jonów ujemnych. Jak to wygląda w praktyce?

Możliwe rozczarowania

Nie licz na to, że poczujesz się w pokoju jak nad górskim wodospadem! Wśród zalet jonizacji wymieniany jest wpływ na bakterie, wirusy i spokojny sen. Dobrze dobrane urządzenie i prawidłowo działająca jonizacja, nie powinna „dać się odczuć”!

Nie licz na to że :

• Twój alergik przestanie chorować (jednak ułatwi mu to przechodzenie choroby).
• Wyleczy go z astmy (jednak może zmniejszyć ilość ataków duszności).
• Spowoduje brak alergenów w pokoju (jednak pozwoli je szybciej usunąć i zmniejszy ich lotność).

Jonizacja nie daje też rewelacyjnych efektów przy alergii na roztocza kurzu. Zmniejsza ilość kurzu, przez co pośrednio wpływa na ilość roztoczy. Jednak, badania na ten temat były przeprowadzane jedynie w warunkach laboratoryjnych. A główny wpływ był na roztocza znajdujące się w powietrzu. Znacznie słabiej wypadły dane pokazujące ilość roztoczy ukrytych w materacach, tkaninach i pluszakach. W przeciwieństwie do alergii na kurz, bardziej z tej funkcji będą zadowoleni alergicy męczący się przy pleśni i grzybach. Jonizacja zmniejsza ilość zarodników pleśni w pomieszczeniu i znacząco wpływa na tempo ich rozwoju.

Są dwa rodzaje jonizacji: plazmowa i ostrzową. Tak naprawdę obojętnie jaki rodzaj wybierzesz. Obie są skuteczne. Chociaż ja osobiście wybrałam metodę plazmową. W metodzie ostrzowej, skutkiem ubocznym zachodzącego procesu jest śladowa ilość ozonu i tlenki azotu. Bardziej zastanów się nad tym czy rzeczywiście chcesz jonizować powietrze. Pamiętaj, że sama jonizacja nie oczyści powietrza! Jeśli chcesz zadbać o jakość powietrza w Twoim domu, bardziej sensowny jest zakup oczyszczacza z dobrym filtrem typu HEPA. Jonizacje potraktuj jako czysty dodatek. Fakt, że szczególnie korzystny dla alergików i osób męczących się z astmą.

Ozonatory

Uwaga na ozonatory!

Niektórzy producenci, pod nazwa jonizatorów „ukrywają” ozonatory. Żeby się na to nie złapać musisz poczytać w instrukcji „obsługa jonizatora” lub poczytać o technologii jonizacji którą chwali się producent.

Zacznijmy od tego, że każdy producent ma własną, opatentowana technologię jonizacji. Wiec, każda metoda będzie inna i inaczej przebiega jej proces. Jednak uważaj na nieznanych producentów, szczególnie z Chin. Zdarza się, że pod funkcją jonizacji powietrza tak naprawdę kryje się ozonowanie. Jak to poznać? Musisz wiedzieć na co zwrócić uwagę i co powinno zapalić w Twojej głowie czerwona lampkę. Dlatego podsunę Ci trochę teorii z chemii i fizyki.

Teraz już wiesz, że gdy producent nie dopuszcza przebywania w pomieszczeniu podczas pracy „jonizatora” lub zaleca wietrzenie, to nie kupuj tego urządzenia, bo tak naprawdę mamy do czynienia z ozonatorem.

Funkcja blokady rodzicielskiej

Fajna opcja, szczególnie jeśli mamy w domu dzieci w wieku przedszkolnym ( lub młodsze). Te małe, sprytne i ciekawskie łapki, naprawdę lubią „klikać”. Niestety przez to mogą czasami zmienić ustawienia, parametry lub negatywnie wpływać na pracę oczyszczacza.

Sposób kalibracji

Oczyszczacze potrzebują kalibracji. Czyli punktu odniesienia, który urządzenie, a właściwie czujniki w nim zawarte, uważają za stan idealny. W zależności od wybranego modelu oczyszczacza, kalibracja przebiega w różny sposób. Jednak moment pierwszego uruchomienia w zanieczyszczonym pomieszczeniu, będzie wpływał na docelową „małą” skuteczność pracy urządzenia. Wtedy tryb pracy AUTO, po prostu będzie mało skuteczny. Przy wyborze oczyszczacza, weź pod uwagę, czy kalibracja rozpoczyna się przy każdym uruchomieniu, przy pierwszym czy tez przy każdym zaniku prądu. Jeśli miewasz w domu częste (nawet 20 sekundowe) zaniki prądu, może to spowodować, że za każdym razem, będzie trzeba na nowo przeprowadzić kalibracje. Być może, względem zanieczyszczonego powietrza.

Tryb AUTO

Zadbaj o to, by Twoje urządzenie samo dbało o powietrze w Twoim mieszkaniu. Jeśli będziesz musiała co chwila przychodzić i zmieniać funkcję w oczyszczaczu, będzie to z czasem dla Ciebie irytujące i tak naprawdę gorzej wpłynie na oczyszczanie powietrza. Wyobraź sobie teraz, że rano, przy i po wietrzeniu pokoju włączasz inną funkcję, przy smażeniu inną, później wieczorem dokładasz inny tryb, aby przed snem przełączyć na tryb nocny…..sporo zachodu…a przecież masz na głowie tak dużo rzeczy…praca, dom, dzieci….

Dla mnie osobiście jest to bezwzględna opcja! Uważam, że oczyszczacz ma być dla mnie, a nie ja dla niego. Kup urządzenie, które będzie Ci służyło, a Ty zapomnisz o jego istnieniu.

Aby tak zrobić, postaraj się, by miało kilka czujników sterujących praca urządzenia. Oczyszczacze mogą mieć wiele ciekawych czujników nadających urządzeniu dodatkowych funkcji. Nie do końca widzę sens by je teraz wszystkie wymieniać. Tym bardziej, że niektóre są charakterystyczne dla konkretnej marki np. tryb pollen w urządzeniach Sharp. Najważniejsze jest to, by te czujniki były i regulowały prace w trybie AUTO.

Może być jeszcze wiele innych funkcji i czujników, jednak ja te uważam za najistotniejsze. Dzięki temu możesz zapomnieć o posiadanym urządzeniu, a oczyszczacz sam zrobi swoja robotę. Wiele modeli, dostępnych na rynku oferuje również WiFi, światło UV lub lepy na muchy….Producenci prześcigają się w tych „dodatkach”. Ja uważam, że większość z nich, użyjesz 2-3 razy, a wydasz na nie większe pieniądze niż to jest warte. Sama musisz podjąć decyzję, jak bardzo są potrzebne ci „dodatkowe bajery”. Ja z nich nie korzystam.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie oczyszczacza powietrza

Na pewno, przy zakupie oczyszczacza powietrza musisz spojrzeć na jego wydajność. Jest to bardzo ważna sprawa, bez dobrze dobranej ilości przepływającego przez filtry powietrza nie uzyskasz satysfakcjonujących efektów. Pamiętaj o cichej pracy, szczególnie w trybie nocnym nie powinna przekraczać 35 dB. Natomiast moc urządzenia, wpływa na koszty poboru prądu, które ostatnio są i tak spore. Poza tym, weź pod uwagę następujące sprawy:

Filtry

Jak już wspominałam, w oczyszczaczu powinny być minimum 3 filtry. Wstępny, węglowy i właściwy. Nie kupuj oczyszczacza, który nie ma 3 poziomów filtracji. To będzie wyrzucony w błoto pieniądz i tylko szkoda Twojego czasu na takie rzeczy. Sercem oczyszczacza, jest jego filtr właściwy. Tutaj według klasyfikacji międzynarodowej, wyróżniamy następujące grupy filtrów:

• EPA – skuteczne filtry o klasie 10, (85% filtracji) i 11 (95% filtracji) są zazwyczaj stosowane w klimatyzatorach, odkurzaczach i oczyszczaczach powietrza słabej klasy. Klasa 12 ( 99,5% filtracji) jest najczęściej stosowane w średniej kasie oczyszczaczy i dobrych odkurzaczach lub klimatyzatorach.
• HEPA – wysoko skuteczne filtry o klasie 13 (99,95% filtracji) i klasie 14 (99,995%). W te filtry są wyposażone dobre oczyszczacze powietrza!
• ULPA – filtry o najwyższej skuteczności (klasa 15, 16, 17) stosowane w zakładach produkcyjnych o restrykcyjnych wymogach jakości powietrza i zakładach farmaceutycznych i laboratoriach.

Nie kupuj oczyszczacza, który nie ma klasy 13 lub 14. Jeśli chcesz, aby oczyszczacz służył alergikowi lub astmatykowi, zależy Ci, aby usuwał pyłki i zanieczyszczenia rzędu PM2,5. W tej opcji potrzebujesz oczyszczacza z filtrem HEPA H13 i więcej. Poniżej tej klasy filtracji, nie uzyskasz swoich założeń! A troszcząc się o zdrowie swojego maluszka, warto zainwestować w dobrej klasy filtr!

Normy dla programu AUTO

Czy słyszałaś kiedyś o chińskich normach jakości powietrza? Nim się rozpisze, spójrz na tabelkę. Na pewno da ci do myślenia….

Czy już dostrzegasz problem? Okazuje się, że każdy producent przyjmuje sobie inne normy jakości powietrza i inne poziomy graniczne. Warto przy wyborze produktu zwrócić na to uwagę. W przypadku Philips’a, nawet jeden producent ma 2 normy w zależności od miejsca produkcji i roku… Po prostu chciałam, abyś wiedziała, że każdy producent za zanieczyszczone powietrze uważa inna wartość! Przy dokonywanym zakupie pamiętaj o tym!

Podsumowanie

W dzisiejszym artykule małe odstępstwo. Zamiast tradycyjnego podsumowania artykułu napiszę Ci co możesz zyskać, kupując dobrze dopasowany oczyszczacz oraz jakiego oczyszczacza nie kupować.

Jaki oczyszczacz dla alergika?

Ja posiadam dwa oczyszczacze. Każdy skrajnie różny. Przy czym jeden z nich, służy nam również podczas wyjazdów (zawsze zabieramy go ze sobą, na wyjazdy z noclegiem). Gdybym miała kupować jeszcze raz, oczyszczacz do pokoju alergika, w którym śpi i przebywa większą część dnia, wybrałabym oczyszczacz:

1. Stojący na ziemi z możliwością postawienia przy ścianie.
2. Z funkcja nawilżania i jonizacji (z obecnym higrostatem!).
3. Koniecznie, posiadający tryb nocny, nie przekraczający 20dB.
4. Posiadający tryb AUTO, z obecnymi czujnikami (światła, ruchu, zanieczyszczenia, zapachu).
5. Obowiązkowo z filtrami klasy 13 lub 14 (HEPA).

Nie zapomnij odpowiednio dobrać urządzenia, do powierzchni pokoju oraz sposobu jego kalibracji (punkt rozwinięty powyżej).

Jakiego oczyszczacza nie kupować?

• Nie posiada filtra HEPA 13 lub wyżej
• Nie posiada funkcji trybu nocnego, albo jego poziom głośności pracy w trybie cichym przekracza 35dB (ja uważam że 20dB)
• Nie spełnia odpowiedniej wielkości wydajności pracy, wyliczonej dla Twojego pomieszczenia
• Nie posiada łatwo dostępnych i tanich filtrów wymiennych (części eksploatacyjnych)
• Nie jest energooszczędny
• ma nawilżacz ultradźwiękowy
• Nie posiada rzetelnie podanych parametrów tj. rodzaje filtra, współczynnik CADR, sposób jonizacji lub jakakolwiek informacja jest dla Ciebie niedostępna. Nie kupuj kota w worku.
• Nie posiada atestu lub certyfikatu. Polecam produkty z certyfikatem: Państwowego Zakładu Higieny PZH, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, TÜV Rheinland Polska, Instytutu Matki i Dziecka.

Zalety oczyszczacza powietrza

No to teraz pozytywny aspekt. Dlaczego warto kupić oczyszczacz powietrza:

• Oczyszczenie powietrza w pokoju z pyłów PM2,5, PM10.
• Ograniczenie alergenów w powietrzu tj. pyłki roślin, kurz, sierść zwierząt.
• Neutralizacja przykrych zapachów
• Oczyszczacz z opcja nawilżacza zapewni odpowiedni poziom wilgotności
• Może pozytywnie wpłynąć na lepszy sen, poprawić koncentracje i samopoczucie (są skutki pośrednie) wynikające dobrych parametrów powietrza w pokoju.

Artykuł Jak wybrać oczyszczacz powietrza? Czyli 4 kroki, które sprawią, że nie pożałujesz wydanych pieniędzy! pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.

Alergia wziewna

Alergie wziewne są coraz częściej spotykane. Dotyczą dzieci oraz osób dorosłych. Ujawniają się najczęściej między 10 a 20 rokiem życia. Co oczywiście nie oznacza, że kilkumiesięczne dziecko nie będzie miało objawów alergii. Statystyki te pomijają okres diagnostyczny, który w przypadku alergii sezonowych bardzo się wydłuża. Zanim rodzice i lekarz zorientuje się, że problemem może być alergia sezonowa, czasami mija nawet 3-4 sezony. Jednocześnie przekłada się to na lata (3-4lata). Najczęściej, my rodzice, obserwujemy ze już 2 lub 3 rok u naszego malucha powtarzające się “przeziębienia”. Na przykład, na przełomie kwietnia i maja ma ciągle katar, maluch jest śpiący, jest rozdrażniony i ma problemy ze skupieniem. Dzięki takiej obserwacji, udajemy się do lekarza, który dopiero wtedy kieruje na badania, aby postawić diagnozę. Pomocne w tym są narzędzia monitorujące stężenia pyłków w Twoim regionie i znajomość kalendarza pyleń.

Zatem, czy jest ta alergia wziewna. W wszechobecnym powietrzu, jest zawarta mieszanina nie tylko gazów. Jak być może pamiętasz, w podstawówce uczono nas, że powietrze składa się z 78% azotu, 21% tlenu, 0.04% dwutlenku węgla i 1% inne gazy. Ale jest tam cos jeszcze. Tym czymś są substancje chemiczne, cząstki organiczne i mikroorganizmy mogące wywołać reakcje alergiczne. U osób z prawidłowo funkcjonującym układem immunologicznym, czynniki te nie wywołują problemów. Jednak u dzieci i osób z niedoskonałością układu odpornościowego mogą powodować różne uciążliwe objawy.

Objawy alergii wziewnej

Podczas spaceru lub pobytu na świeżym powietrzu, nasi mali alergicy, są bezpośrednio narażeni na oddziaływanie drażniących ich pyłków. Najczęstszymi objawami alergii wziewnej, przy kontakcie z pyłkami roślin jest:

• kaszel, suchy i męczący (często również wysiłkowy, np. podczas biegu)
• katar, zatkany nos, kichanie
• ból gardła, drapanie, chrypka
• zapalenie spojówek (czerwone oczy, łzawienie, opuchnięte oczy)
• zapalenie skóry, swędzące zmiany na skórze, podrażnienia
• ból głowy, zmęczenie.

Może również pojawić się ból ucha lub zatok. Do objawów alergii wziewnej zaliczamy również nawrotowe infekcje górnych dróg oddechowych. Niektórzy alergicy, w okresie pylenia roślin maja osłabiony apetyt i pobolewania żołądka i jelit, czasami nawet „rozregulowane wizyty w toalecie”. Jest to związane z nieżytem błony śluzowej przewodu pokarmowego, na który działają albo spożyte alergeny krzyżowe lub bezpośrednio wnikające z powietrzem pyłki roślin.

Czy spotkałaś się kiedyś z określeniem “przeziębienie wiosenne”? Czym zatem ono jest? Może właśnie alergią wziewną? Odsyłam Ciebie do artykułu, podpowiadającego jak odróżnić przeziębienie od objawów alergii.

Nasilenie objawów może zleżeć od wielu czynników. Do głównych należy stopień stężenia alergenu oraz czynniki atmosferyczne. Jeśli przebywamy w mocno zanieczyszczonym otoczeniu, to czynniki tj. ozon i tlenki azotu, działają drażniąco na nasze ciało. Powoduje to, że przez uszkodzony lub podrażniony nabłonek np. w nosie, alergeny z powietrza łatwiej wnikają do organizmu. Natomiast, po deszczu znacznie spada stężenie pyłków w powietrzu. Dlatego wtedy jest doskonała pora na spacerek 🙂 Jednak, po deszczu wzrasta stężenie zarodników grzybów pleśniowych. Właśnie dlatego, ważna jest prawidłowa diagnostyka alergii, aby wiedzieć jak żyć i nie zwariować 🙂

Alergia na pyłki roślin

Na sam początek mała ciekawostka. Za te wszystkie problemy z alergiami na pyłki roślin odpowiadają męskie gamety, czyli komórki rozrodcze 🙂 To znaczy, że problem ten występuje sezonowo, czyli tylko podczas kwitnięcia. Poza sezonem, objawy alergii ustępują. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie pyłki roślin uczulają. Naszym alergikom dokuczają pyłki, które są produkowane przez rośliny wiatropylne. Maja one niepozorne kwiaty i są bez zapachu. Są one lekkie i łatwe do przeniesienia przez wiatr, nawet na duże odległości. Warto zauważyć, że rośliny generujące intensywny zapach, mają pyłki ciężkie i lepkie. Dlatego też, ich “transportowanie” przez wiatr nie jest już takie łatwe. Dla alergika, ma jedynie znaczenie, bardzo bliski kontakt z pyłkami tych kwiatów np. gdy wąchamy lub dotykamy. Wówczas pyłek może dostać się na śluzówkę nosa lub podrażnić nasza skórę.

Drzewa, które pylą

Najsilniej alergizującym drzewem, w Europie Północnej jest brzoza. Może Ciebie to zaskoczyć, ale pierwsze drzewa zaczynają pylić już w styczniu i lutym. Sezon pyleń roślin rozpoczyna leszczyna, wierzba i olcha. W kwietniu powietrze jest już przesycone pyłkiem brzozy, którego stężenie w zależności od pogody, zaczyna zmieszać się po majówce. Pylenie drzew liściastych kończy dąb, czyli mówimy tutaj o połowie maja. Pyłki drzew liściastych, najczęściej wywołują katar alergiczny i mogą być przyczyna duszności oraz “podrażnionego” gardła. Zazwyczaj wówczas mówimy, że wiosna często się przeziębiamy. Jednak część z tych “przeziębień” to właśnie objawy alergii wziewnej.

Sugerując się kalendarzami pyleń, musisz pamiętać, ze mogą one się różnić ( a nawet powinny). Przebieg sezonu pyleń zależy m.in. od tego jak długa była zima, jak było ciepło na wiosnę. Dodatkowo, następują odchylenia w pyleniu roślin w zależności od regionu Polski. Najwcześniej rośliny pylą w południowej Polsce. Czasami dopiero 2-3 tygodnie później sezon pyleń rozpoczyna się z centrum i na północy Polski

Alergia na leszczynę

Leszczyna rozpoczyna sezon “botanicznego przedwiośnia”, czyli sezon pyleń roślin. Problem przy alergii na leszczynę jest w miarę łatwy do ograniczenia. Zazwyczaj czas przebywania na powietrzu w styczniu i lutym jest krótki, przez co dolegliwości są mniej dokuczliwe.

Alergeny leszczyny zostały bardzo dobrze przebadane. Stad tez w diagnostyce molekularnej wyróżniono aż 6 alergenów. Wiemy też, że leszczyna powoduje częste reakcje krzyżowe. Alergeny te reagują z pyłkami brzozy i olszy. Jednak, maja też swoje białkowe “odpowiedniki” w pokarmach i należą do nich m.in. orzechy laskowe.

Alergia na pyłki olszy/olchy

Pyłek olszy jest drugą (zaraz po brzozie), najczęstszą przyczyną wiosennych alergii na drzewa. Najczęściej wywołuje katar (zapalenie błony śluzówek nosa) i spojówek. Objawy alergii zazwyczaj pojawiają się bardzo nagle, bez stopniowo rozwijających się objawów. Wynika to najzwyczajniej,  z pogody. Dokładnie mówiąc, od temperatury, która wywołuje gwałtowne dojrzewanie pyłków i ich uwolnienie. Powoduje to również osiągnięcie bardzo wysokich stężeń pyłków olszy już w pierwszych dniach sezonu.

Alergia na brzozę

Jest najczęściej występującą w Polsce alergią na drzewa. W okresie pylenia brzozy, zazwyczaj można mieć do czynienia z nieżytem nosa, zapalenie spojówek i atopowej astmy pyłkowej. Związane jest to z osiąganiem bardzo dużych stężeń alergenu w powietrzu. Nie ukrywajmy, brzozę można spotkać niemal na każdej ulicy lub nawet ogródku. Jest bardzo powszechna w naszym środowisku i do tego jej pyłki są lekkie, co sprzyja przenoszeniu przez wiatr nawet na kilka kilometrów. Brzoza przeważnie zaczyna pylic w połowie kwietnia i z początkiem maja ustaje. Co niestety jest uciążliwe dla alergików, którzy chcą skorzystać z Polskiej majówki 🙁

Testy molekularne wyróżniają 3 alergeny znajdujące się w pyłku brzozy, odpowiedzialne za występowanie reakcji alergicznych. Niestety, jeden z głównych alergenów brzozy (tzw. Bet v 1) odpowiedzialny jest również za reakcje krzyżowe (o tym aspekcie więcej w osobnym artykule). Oznacza to, że przy alergii na brzoza, mogą wystąpić alergie na pyłki innych drzew (np. leszczynę, olsze) oraz pokarmy (np. jabłko, gruszka). Jest to tak zwana rodzina komponentów PR-10. Objawy po spożyciu pokarmów roślinnych, mogą być znacznie nasilone lub występować tylko w okresie pylenia brzozy. Jednak niektóre biedaki, meczą się z nimi przez cały rok. Pora na przykład: dziecko może jeść gruszkę tylko poza okresem pylenia brzozy, ale już jabłko musi całkowicie odstawić, przez cały rok. Uwaga: jeśli nasz maluszek ma alergię na brzozę, nie oznacza to ze musi odstawić wszystkie produkty spożywcze, które do niej krzyżują! Może się zdarzyć, ze alergie krzyżowe nie występują lub występują tylko na jeden produkt.

Alergia na jesion

W Polsce prawie jednocześnie z brzoza, pojawiają się w powietrzu pyłki jesionu. Przez niektórych autorów książek, jest uważany za bardzo uczulający. Ma to szczególne odzwierciedlenie w rejonie śródziemnomorskim. Związane jest to z alergenem oliwki, który swoja budową jest „podobny” do alergenu jesionu. W rejonie śródziemnomorskim można powszechnie spotkać drzewa oliwkowe, dlatego osoby uczulone na jesion, powinny bardzo uważać podczas jedzenia oliwek oraz przed wyjazdem na zagraniczne wakacje, skrupulatnie wybrać termin wyjazdu, poza sezonem pylenia drzew oliwkowych.

Alergia na grab i platan

Obecnie obserwuje się niewiele stwierdzonych alergii na te drzewa. Mało jest przypadków ze stwierdzona alergia na grab i platan, przy jedoczesnym występowaniu objawów alergii. Jednak, trzeba przyznać ze w naszych miastach, widzimy niewiele drzew tego rodzaju. Chociaż…z każdym rokiem to się zmienia…Grab jest coraz częściej wykorzystywany do nasadzeń żywopłotów. Platan ze względu na wysoka odporność na zanieczyszczenia, jest coraz częściej sadzony w miastach. Można się zatem spodziewać, ze w najbliższych latach pojawi się większa ekspozycja na te alergeny, co za tym idzie, większa ilość osób uczulonych.

Ciekawostka o topoli:
Alergia na topole, jest ciekawym przykładem, który często jest mylnie diagnozowany. Wiele razy słyszy się, że ktoś mówił o alergii na topole na podstawie objawów występujących w maju. A czemu tak się dziej? Uwaga, w topoli za uczulenie odpowiedzialne są podłużne, zielonkawożółte lub wiśniowe kwiaty. Występują one głównie w kwietniu. Zatem topola swoje alergeny “wypuszcza” do powietrza właśnie w kwietniu. Natomiast w maju, pojawiają się tzw. “spadochrony”, są to nasiona topoli, które łatwo się przemieszczają razem z wiatrem. Czyli, topola nie uczula “gdy w powietrzu unoszą się białe puszki”, a cały miesiąc wcześniej. W maju swoje kwitnienie rozpoczynają trawy i to właśnie im trzeba się dokładniej przyjrzeć.

Pylenie traw

To właśnie trawy odpowiadają za największą ilość okresowych objawów alergii. Zazwyczaj trawy zaczynają pylic w maju (czasami koniec kwietnia), jednak ich najwyższe stężenie w powietrzu występuje w czerwcu i na początku lipca. Pylenie traw często ustępuje dopiero we wrześniu. Do kategorii trawy, zalicza się szereg innych rodzajów, nie tylko powszechnie znana nam zielona trawa za oknem. Do traw zalicza się między innymi trawy uprawne, czyli zboża (pszenica, żyto, owies, ryż, proso), trzcinę cukrowa, bambus oraz trawy pastewne tj. tymotka, wyczyniec łąkowy.

W przypadku uczulenia na trawy, objawy nie musza występować przez cały okres pylenia. W poszukiwaniu zalet tego typu alergii można doszukać się “stopniowego“ wzrostu stężenia. Badania statystyczne pokazują, że występowanie objawów alergiczny zależy od stężenia pyłków trawy w powietrzu. Już przy stężeniu 50 ziaren/mm3, objawy tj katar, kichanie występują u wszystkich badanych alergików. Powyżej tej wartości, mogą pojawić się nawet duszności. Ma też duże znaczenie również czas ekspozycji na alergen (czyli długość spacerku). Niestety, trawy są również odpowiedzialne za alergie krzyżowe. W zależności od alergenu jaki jest problemem dla organizmu małego (lub dużego) alergika, mogą wystąpić również alergie na pyłki innych roślin (np. ambrozji, brzozy) lub pokarmy (orzechy arachidowe, seler).

Ciekawostka o koszeniu traw:
Dobra praktyką “antyalergiczna” jest regularne koszenie traw. Ciekawa praktykę przyjęły kraje skandynawskie. Tam w miastach (czyli, gdzie jest duże skupisko ludzi, zatem większe prawdopodobieństwo ze wśród nich będzie więcej alergików) jest rozpoczęcie koszenia traw na początku kwietnia. Czyli przed rozpoczęciem kwitnienia. Wpływa to na zmniejszenie ilości “fruwających w powietrzu” pyłków trawy. Przynosi to zarówno korzyści zdrowotne, zmniejszenie dolegliwości u alergików oraz estetyczne i użytkowe. Trawa skoszona przed kwitnięciem daje lepsze siano.

Alergia na pyłki zbóż

Zboża należą do grupy roślin samopylnych i obcopylnych. Oznacza to, że nie wszystkie zboża podczas pylenia muszą być problemem, nawet uwzględniając alergie krzyżowe. Zboża samopylne nie rozprzestrzeniają pyłków na duże odległości. Należą do nich pszenica, pszenżyto, owies i jęczmień. Zapylenie tych zbóż, często odbywa się w zamkniętych plewkach, dzięki czemu pyłki nie przedostają się do powietrza atmosferycznego. Do tego pyłki te są dość duże, zatem i ciężkie co utrudnia przemieszczanie się przy powiewie wiatru. Dla większości osób uczulonych na alergen pyłku traw jest to dobra wiadomość. Jednak jest problemem dla rolników i pracowników polowych. Niektóre osoby mają również objawy, podczas bezpośredniego przebywania na polach uprawnych tych zbóż.

Żyto i kukurydzę klasyfikuje się do zbóż obcopylnych i kwitną przy otwartych plewkach. Ziarna pyłku kukurydzy, w porównaniu z innymi pyłkami traw, są bardzo duże. Ich nawet 3 razy większe rozmiary ograniczają rozproszenie i transport na odległość większą niż 500m. Jest to problem dla osób mieszkających blisko pól uprawnych oraz pracowników pola.

Pyłki żyta są bardzo wiatropylne. Ich stężenie na terenach uprawnych jest wysokie i bardzo utrudnia przebywanie alergikom w tym obszarze. Ponadto są jedynymi pyłkami zbóż obecnymi w miastach. Jednak sam okres pylenia jest dość krótki. Łany żyta kwitnienie zazwyczaj rozpoczynają po wschodzie słońca przy temperaturze powyżej 10st C, i przekwitają w ok 7 dni. Zatem musimy się przygotować na 7-15 dniową obecność tych pyłków w powietrzu. 

Pyłki żyta są dość mocno uczulające i niestety również potrafią wchodzić w reakcje krzyżowe. Szczególnie z innymi zbożami np. pszenica.

Alergia na chwasty 

Chwasty kwitną od maja do końca września. Jednak szczyt ich “dokuczliwości” przypada na lipiec i sierpień. W Polsce najczęściej uczulającym chwastem jest bylica. To tej niechlubnej grupy zaliczamy również komose, pokrzywe, ambrozje.

Bylica w Polsce wsypuje aż w 7 gatunkach. Naukowcom udało się wyodrębnić 5 jej głównych alergenów. Niestety, są wśród nich również te odpowiedziane za reakcje krzyżowe. Objawiają się one najczęściej problemem w jamie ustnej, zaraz po spożyciu pewnych pokarmów roślinnych np. selera, jabłka, marchwi, ziół (szczególnie rumianku) i przypraw. Alergicy nietolerujący pyłków bylicy, często maja tez problemy z pyłkiem ambrozji oraz ziarnami słonecznika (mogą występować nawet silne reakcje anafilaktyczne).

Ambrozja jest kłopotem pod koniec sierpnia i we wrześniu. Jeszcze w latach 60 uważano że występuje tylko w Ameryce Północnej. Jednak już dziś w Polsce mamy rozpoznane 3 gatunki ambrozji, najczęściej występują w okolicach stacji kolejowych, przeładunkowych i punktów oczyszczania zbóż. Wynika to z importowania zbóż, wraz z którym przedostają się wysiewy. Ze względu na krzyżowość ambrozji do pokarmów roślinnych i bylicy, warto wiedzieć, czy nie jest akurat ona odpowiedzialna za udręki alergika. Właśnie dlatego warto postawić na dokładna i pełna diagnostykę alergii.

Co wpływa na ilość pyłków w powietrzu?

Pogoda

Zdecydowanie ona właśnie odgrywa kluczowa role w ilości pyłków roślin w powietrzu. Kiedy jest sucho i wietrznie, a do tego brakuje deszczu pyłków jest bardzo dużo. Opady deszczu wypłukują pyłki z powietrza. Wtedy nasi alergicy, czują ulgę i maja lepsze samopoczucie.

Miejsce zamieszkania

Mieszkańcy wsi i obszarów wiejskich przebywają zazwyczaj w większym otoczeniu drzew i roślin. Zatem stężenie pyłków roślin w na obszarach wiejskich jest większe. Ilość pyłków największa jest na początku dnia i wzrasta wraz z ocieplającym się powietrzem. Drugim „skokiem” ilości pyłków w powietrzu jest wieczór, kiedy się ochładza i pyłki znajdujące się w powietrzu „schodzą” na ziemię.

Nie zmienia faktu, że alergikom w miastach jest lżej. W obszarach miejskich, gdzie mamy duże „zabetonowanie”, alergicy mogą dolegliwości odczuwać szczególnie nocą. A dlaczego tak się dzieje? Podczas dnia, powietrze w mieście bardzo mocno się nagrzewa. Rozgrzane w ciągu dnia powietrze, wraz z pyłkami roślin, unosi się wysoko ( czasami aż do stratosfery). Nocą, gdy następuje ochłodzenie powietrza, pyłki opadają. Jeśli nasz alergik, śpi wiosną przy otwartym oknie, alergeny dostają się do pokoju i wówczas dziecko jest narażone na ich działanie. Możemy się wówczas spodziewać napadów kaszlu, duszności lub kataru, który uniemożliwi sen. Krótko mówiąc: „mamy wtedy niespokojną noc”.

Jest jeszcze jeden aspekt, wpływający na samopoczucie alergików zamieszkujących duże miasta. Zanieczyszczenia. Działają one drażniąco na błony śluzowe, przez co mogą wystąpić silniejsze objawy reakcji alergicznej. Ma tutaj znaczenie m.in. zamieszczenie ze spalin, smog czy tez lateks ( ze starych opon). A skoro jesteśmy przy samochodach i to jednocześnie mówimy o sposobie przemieszczania się. To też ma wpływ na objawy alergii wynikającej z pyłków roślin. Jeśli chodzimy, spacerujemy, jesteśmy znacznie mniej narażeni na oddziaływanie alergenów niż w czasie jazdy rowerem, motocyklem czy np. kabrioletem 🙂

Jak chronić się przed pyłkami roślin?

Nie będę ukrywać ze trudno walczy się niewidzialnym przeciwnikiem jakim są pyłki. Ich cząsteczki, wraz z wiatrem, przemieszczają się nawet na bardzo duże odległości. Jednak to nie znaczy, że nie możemy stanąć do obrony. Jeśli nie możemy wyeliminować alergenu, to próbujmy go ograniczyć. Aby unikać pyłków musisz pamiętać o tym kiedy i gdzie może być ich najwięcej. Najmniej korzystny dla samopoczucia, alergików na pyłki roślin, jest pogodny, suchy dzień ze średnim wiatrem. Wtedy, w miarę możliwości, warto po prostu pozostać w domu. Doskonale wiem, że hasło „zostań w domu” jest bardziej denerwujące niż możliwe do zrealizowania. Właśnie dlatego podaje Ci kilka podpowiedzi, jak ułatwić życie naszemu alergikowi w czasie pylenia roślin:

10 sposobów na unikanie pyłków roślin

1. Monitoruj stan stężenia pyłków w obszarze Twojego zamieszkania. Gdy stopień „dręczących” pyłków jest wysoki, staraj się unikać spacerów lub nawet wychodzenia z domu. Zainstaluj aplikacje na swój telefon. Osobiście do tych celów używam aplikacji „Apsik”. Możesz też korzystać z lokalnych wiadomości i stron internetowych tj. www.alergen.info.pl, www.cetalergin.pl, www.astma.edu.pl
2. Wietrz sypialnie wcześnie rano (4-6 rano). Na obszarach wiejskich największe stężenie pyłków jest rano i wieczorem, natomiast w miastach rano i w nocy. Największe stężenie pyłków w powietrzu (szczególnie w mieście) jest miedzy 2 a 4 rano. Dlatego warto, aby w tych godzinach okna w sypialni były zamknięte.
3. Niektórzy, podczas koniecznych wyjść z domu, smarują cienka warstwą wazeliny okolice nosa. Wychwytuje ona pyłki, dzięki czemu nie dostają się one bezpośrednio do nosa. Jednak jest to metoda nie zawsze zalecana. Jeśli chcesz, to możesz ja wyborować i sama wtedy ocenisz czy dla Twoje malucha wazelina pod noskiem przynosi ulgę. Ja tylko podpowiadam 🙂
4. Jeśli masz możliwość do sypialni alergika, zakup oczyszcza powietrza, z odpowiednimi filtrami i dobrze by było z jonizatorem. Gdy takiej możliwości nie masz, możesz powiesić w oknach grube, wilgotne firanki. Zatrzymają one część pyłków.
5. Pamiętaj, aby nie suszyć ubrań, bielizny ani pościeli na powietrzu. Pyłki z powietrza, osadzają się na ubraniach i już tam zostaną.
6. Warto często odkurzać mieszkanie ( odkurzaczem z filtrem! ) oraz nawet 2-3 razy dziennie zmywać podłogę. W ten sposób zmywasz pyłki, które dostana się do mieszkania i opadną na podłogę. Gdy chodzisz po mieszkaniu, pyłki się przenoszą oraz wznoszą w powietrze.
7. Po każdym spacerze, umyj dokładnie ręce i twarz. Jeśli jest to możliwe, zrób maluszkowi prysznic i umyj dokładnie (2 razy) włosy. Nałóż nowe ubranie. Ubrania ze spaceru nie zanoś do sypialni! Zostaw je w łazience lub włóż od razu do pralki.
8. Nie przynoś kwiatów i innych roślin do domowego wazonu.
9. Podczas pierwszych minut deszczu, spłukiwane są z wyższych partii powietrza pyłki (warto wtedy zamknąć oka w domu). Dlatego nie warto wtedy myśleć o deszczowym spacerze. Dla naszego alergika, najlepsza opcja będzie spacerek tuż po spacerze. Wtedy powietrze będzie „oczyszczone” z pyłków.
10. Podczas spacerów, dobrze jest ochronić oczy, nakładając okulary przeciwsłoneczne. Rozpoznaj swoją okolice i unikaj miejsc, gdzie występują „problematyczne” rośliny. Jeśli masz alergię na trawy, to staraj się unikać łąk.

Dodatkowe sugestie

• Warto też zadbać o komfort podróżowania samochodem. Sprawdź w samochodzie filtry przeciwpyłowe, a jeśli go nie masz to warto je założyć. Podczas włączonego nawiewu, uniemożliwiają one przedostanie się pyłków do kabin. Pamiętaj tez o czyszczeniu klimatyzacji (odgrzybianie) przed sezonem letnim. Szyby w samochodzie powinny być zamknięte.
• Jeśli masz na to wpływ zadbaj, by trawnik wokół domu był skoszony jeszcze przed sezonem pyleń (najlepiej na początku kwietnia). Ograniczy to ilość pyłków trawy.
• Najlepiej, abyś urlop planowała w rejonach z najmniejszym stężeniem pyłków. Pomyśl o morzu lub górach. Staraj się unikać miast, kotlin i jezior. Wybierz te regiony, gdzie są duże ruchy powietrza, morze (wiatr od morza)  oraz góry (powyżej 1000m n.p.m.).

Niestety, całkowita izolacja alergika od pyłków jest niemożliwa. Możesz jedynie próbować je ograniczać, aby ułatwić maluszkowi przejście tego trudnego dla niego okresu. Bądź tez przygotowana na to, ze może być konieczne stosowanie w tym okresie leków profilaktycznych lub przeciwzapalnych. Dzięki połączniu tych wszystkich działań możliwe jest zapobieganie przeniesieniu objawów alergii z górnych dróg oddechowych na dolne. Dzięki temu zapobiegamy powstaniu astmy.

Pamiętaj, że nieleczona alergia na pyłki ulega naturalnemu rozwojowi. Wzrasta liczna uczulających pyłków, przez co wydłuża się czas występowania objawów. W skrajnych przypadkach może to trwać od lutego do września. Zwiększa się wówczas nasilenie objawów alergii i mogą pojawić się inne choroby „towarzyszące”. Może to być astma, zespół alergii jamy ustnej, reakcje anafilaktyczne i alergiczne odczyny skórne. Są też badania, sugerujące, że alergicy częściej chorują na zapalenie górnych dróg oddechowych.

Źródło:

1. Jakimowicz-Klein B., Alergia. Skuteczne metody leczenia. wyd. II, Astrum, Wrocław 2004
2. Pawliczak R., Alergologia-kompendium, Termedia, Poznań 2018
3. Obtułowicz K., Alergologia, PZWL, Warszawa 2016
4. Myłek D., Alergie wyd. II, W.A.B., Warszawa 2010
5. https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/alergeny/wziewne/58105,pylek-brzozy
6. Rapiejko P. Aerologia medyczna, Ziarna pyłków zbóż: fakty i mity, 2019

Artykuł Alergeny wziewne. Czyli, co uczula w powietrzu? Cz. I Alergeny roślin pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.

Co to jest próba prowokacyjna?

Próba prowokacyjna jest to sprawdzenie reakcji organizmu na kontakt z alergenem. Przeprowadzenie takiej próby, potwierdza występowanie objawów alergii lub świadczy o niereagowaniu organizmu na alergen. Oznacza to, że udana prowokacja (brak reakcji organizmu), wskazuje na brak alergii na dany alergen. Jak zatem to działa? Zanim opiszę Ci etapy prowadzenie prób prowokacyjnych i podam kilka przepisów opiszę jak to jest z tymi prowokacjami.

Na początek troszkę teorii. Próby prowokacyjne wykonuje się by stwierdzić jak organizm alergika reaguje na kontakt z alergenem. Wykonuje się je w przypadku m.in astmy, alergiach zawodowych, przy podejmowaniu decyzji o immunoterapii. W zależności od złożoności problemu, próba może być donosowa, dospojówkowa, pokarmowa i dooskrzelowa. Dziś opowiem Wam tylko o próbie prowokacyjnej alergenem pokarmowym.

Diagnostyka alergii poprzez prowokacje pokarmowe

Próby prowokacyjne wykonuje się pod kontrolą alergologa. To lekarz, na podstawie wywiadu, badań przedmiotowych i dodatkowych informacji dokonuje decyzji o teście prowokacyjnym. Alergolog, wówczas wskazuje sposób przygotowania się do próby oraz metodę jej przeprowadzenia. Może tak się zdarzyć, że alergolog zadecyduje o przeprowadzeniu takiej próby w warunkach szpitalnych. Może to wynikać z dużego prawdopodobieństwa wystąpienia reakcji anafilaktycznej. Najczęściej lekarze zalecają, aby przed próbą prowokacyjną, przez ok 10-14 dni nie przyjmować leków antyhistaminowych. W przypadku prowokacji u niemowlaków, które mają zastosowaną dietę eliminacyjną, przynajmniej przez 14 dni nie powinno być kontaktu z potencjalnym alergenem. Są też sytuacje, gdy ze względu na złożoną postać alergii, lekarz nie decyduje się na odstawienie leków antyhistaminowych. Wówczas próba prowokacyjna jest prowadzana „pod osłona” odpowiednich leków, np. antyhistaminowych.

Próby prowokacyjne wykonuje się głównie w przypadkach „alergenów wątpliwych” lub w celu sprawdzenia „wyrastania z alergii”. „Alergeny wątpliwe” są to najczęściej alergeny krzyżowe lub takie, które nie mamy pewności czy rzeczywiście wpływają na organizm. Może też się zdarzyć, że w badaniach z krwi, zostanie stwierdzone podwyższone stężenie IgE, jednak organizm nie będzie wykazywał objawów alergii. Wtedy oczywiście, uważamy, że nie należy unikać kontaktu z danym alergenem. Takie podejście sprawdza się przy skrupulatnej diagnostyce alergii. Jednak bardzo duży wpływ na ten etap, ma właściwe zastosowanie i prowadzenie diety eliminacyjnej.

Kontrola „wyrastania z alergii” pokarmowej

Druga sprawa to „wyrastanie z alergii”. Próby prowokacyjne są właściwie jedyną metodą na sprawdzenie, czy organizm zaczął się uodparniać na dany alergen lub przestał na niego reagować. Ma to szczególne znaczenie, podczas etapu „weryfikacji” postępów leczenia. Może się okazać, że dziecko przed 3 rokiem życia, silnie reagowało na alergen, ale z upływem czasu, reakcja ta stopniowo zanika. A może nawet i ustąpiła. W tej sytuacji, próby powinno przeprowadzać się co 6-12 miesięcy. Oczywiście, wszystko pod kontrolą alergologa i zgodnie z jego wytycznymi. W tym przypadku, lekarz często na podstawie wywiadu i badań dokonuje dalekosiężnych planów, związanych z leczeniem lub diagnozą. Na podstawie prowadzonych prób prowokacyjnych, rysuje się mu pewien obraz choroby.

Prowokacja pokarmowa

Sposób prowadzenia próby prowokacyjnej pokarmem, różni się w zależności od wieku alergika. Ponieważ na tym blogu piszę o dzieciach, to skupię się na prowokacjach pokarmowych właśnie dla maluchów. Natomiast, o prowokacja dla dorosłych tylko wspomnę, że powinny odbywać się metoda tzw. podwójnej ślepej. Oznacza to, że ani pacjent, ani lekarz w momencie prowadzenia próby nie wie, w której próbce jest placebo. Czyli jest jedna próbka z alergenem, a inna oszukana. Ma to duże znaczenie, ponieważ u alergików, sama świadomość kontaktu z alergenem może wywołać reakcje alergiczną 🙂

Jeśli chcesz, żebym napisała więcej na temat prowadzenia próby z próbką placebo oraz o psychologicznych aspektach i zachowania alergika, DAJ ZNAC W KOMENATARZACH! 🙂

Prowokacja może odbywać się w domu, według wytycznych lekarza oraz w szpitalu pod pełną obserwacją. Lekarze tylko w uzasadnionych przypadkach dają skierowanie na próbę prowokacyjną w szpitalu. Jeśli w ich opinii występuje duże ryzyko wstrząsu anafilaktycznego, wtedy boją się podejmować takiego wyzwania w warunkach domowych. Jest to słuszne uzasadnienie.

Ważne jest by podczas prowokacji nie był organizm osłabiony np. chorobą lub objawami reakcji alergicznej z powodu innego alergenu. Nawet zwykłe przeziębienie, a tym bardziej wirusówka może mieć wpływ na fałszywy wynik prowokacji. Wówczas tylko narazimy maluszka na dodatkowy, nie potrzebny mu, dyskomfort i złe samopoczucie.

Próba prowokacyjna w szpitalu

Próba prowokacyjna w szpitalu jest możliwa tylko na podstawie skierowanie od lekarza. Lekarz na podstawie badań i wywiadu szacuje ryzyko i podejmuje decyzje o sposobie przeprowadzenia próby. W warunkach Polski, na rok 2022 w szpitalach Warszawskich próba odbywa się w następujących sposób. Po otrzymaniu skierowania do szpitala, na przeprowadzenie próby prowokacyjnej, musisz zarejestrować dziecko i oczekiwać na wyznaczenie terminu. Terminy są odległe i trzeba się uzbroić w cierpliwość. Na wizytę do szpitala musisz zabrać ze sobą wszystkie dotychczasowe badania, jedzenie którym będzie prowadzona prowokacja (2 porcje) oraz ubrania i niezbędne rzeczy. Próba trwa 2 dni.

Pierwszego dnia zostaje dziecko przyjęte na oddział, robiony jest obszerny wywiad, badanie, pobieranie krwi i zakładanie welfronu (gdyby wystąpiła reakcja anafilaktyczna, umożliwia to szybkie podanie leków dożylnie). Po komplecie procedur wstępnych, przychodzi czas na prowokacje. Pierwszy etap to dotknięcie alergenem warg, następnie podawana jest do zjedzenia 1/8 porcji, po 15 minutach 1/4 i po 30 minutach 1/2 porcji alergenu (np. muffinki). Po każdym z tych etapów i w równych odstępach czasu, jest mierzone ciśnienie i saturacja. Oczywiście oprócz tego nieustannie jest się pod obserwacja lekarza przez 2 godziny od rozpoczęcia próby. Następnie pomiary są robione co 30 minut i później co godzinę. Wszystko może się zmieniać, w zależności od wystąpienia ewentualnych objawów i stanu zdrowia. Jeśli brakuje objawów alergii, to następnego dnia następuje ponowienie próby. Wówczas zjada się całą porcję dania z alergenem (np. muffinki z mlekiem). Po 3 godzinach, jeśli wszystko jest prawidłowo, jest szansa wrócić do domu:)

Próba prowokacyjna u niemowlaka karmionego piersią

Droga Mamo, karmisz piersią i zastanawiasz się czy Twoje dziecko ma alergie. Lekarz kazał Ci wyeliminować mleko, jajko i pewnie coś jeszcze. A Ty mimo wszystko masz wrażenie, ze to ciągle nie to… Chcę Ci podpowiedzieć, jak prowadzić próbę prowokacyjną właściwie to u Ciebie. Bo ta próba polega na tym, że to Ty musisz zjeść alergen.

Ten etap jest ściśle powiązany z dobrze przeprowadzoną dietą eliminacyjną. Powinna ona trwać minimum 14 dni. Są to dni, gdzie całkowicie nie jesz dań z alergenem i jego pochodnymi. Więcej na ten temat pisałam w artykule o diecie eliminacyjnej.

Po ustaniu objawów alergii, gdy skóra i/lub zachowanie Twojego maluszka się poprawi musisz zdecydować się na ponowne zjedzenie alergenu. Musisz pamiętać, że nim alergen trafi, wraz z mlekiem, do brzuszka Twojego maluszka, to minie troszkę czasu. Mam tutaj na myśli 1-2 dni. Jeśli po 2-3 dniach od zjedzenia alergenu, zauważyłaś, nawrót objawów oznacza to potwierdzenie alergii i zasadność wprowadzenia diety eliminacyjnej. Gdy objawy nie wystąpiły, powinnaś ponownie zjeść alergen i powtarzać to w cyklu co 2 dni. Brak objawów jest dla Ciebie potwierdzeniem, o braku reakcji na alergen, czyli BRAK ALERGII i śmiało możesz jeść wcześniej wyeliminowane produkty. Na tym etapie przyda się wiedza w zakresie tzw. drabin pokarmowych. Poniżej opisuje drabinę mleczna i jajeczną. Zerknij na nie.

Próba prowokacyjna mlekiem modyfikowanym

Prowokacja mlekiem modyfikowanym jest dość specyficznym etapem. Po pierwsze, zakłada że już maluszek jest na odpowiednim mleku hipoalergicznym (często na receptę np. Neocate, Nutramigen). Świadczy to o tym, że alergia została już zdiagnozowana i wprowadzona właściwa dieta eliminacyjna. Przyjmuje się też, że w momencie prowokacji mlekiem modyfikowanym nie występują, żadne inne dolegliwości u maluszka tj. nie ma innych objawów alergii. Kiedy już lekarz zadecyduje o próbie zmiany mleka i teście prowokacyjnym należy robić to stopniowo. Etapami.

Próba prowokacyjna mlekiem modyfikowanym polega na zastąpieniu miarki mleka wprowadzonego, 1 miarką mleka nowego zawierającego alergen. Każdego dnia po jednej miarce, takie „schodki”. Oznacza to, że jeśli karmisz maluszka na co dzień mlekiem hipoalergicznym i dajesz na jedną porcje mleka 5 miarek to powinnaś zachować następujące proporcie w kolejnych dniach:

• I dzień : 4 miarki mleka hipoalergicznego i 1 miarka nowego mleka
• II dzień: 3 miarki mleka hipoalergicznego i 2 miarka nowego mleka
• III dzień : 2 miarki mleka hipoalergicznego i 3 miarka nowego mleka
• IV dzień : 1 miarka mleka hipoalergicznego i 4 miarek nowego mleka
• V dzień : 5 miarek nowego mleka
• VI dzień ……

Oczywiście, nie zależnie od tego, po którym dniu zauważysz u swojego maluszka objawy alergii, to próbę należy przerwać. Może to być po pierwszym dniu, albo nawet po 10 dniach. Musisz bacznie obserwować dziecko i odpowiednio reagować. Kto jak nie Ty, będziesz najlepiej wiedziała, że coś Twojemu maluszkowi dokucza.

Drabiny pokarmowe do prób prowokacyjnych

W celu ustandaryzowania procedury przeprowadzenia próby prowokacyjnej, Sekcja Alergii na Pokarmy Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci opracowała specjalną metodykę diagnostyki i leczenia alergii pokarmowych. Zostało to oparte o procedury zalecane przez światowe organizacje takie jak : iMAP ( International Milk Allergy In Primary Care), WAO (Word Allergy Organization), ESPGHAN (European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition). Obecne standardy, zaktualizowane w 2021 roku, obejmują dwie najpowszechniejsze alergeny wśród dzieci: białka mleka krowiego oraz jajka kurzego. W Polsce opracowane standardy są znane pod pojęciem „drabiny mlecznej” i „drabiny jajecznej”.

Drabiny obejmują tak naprawkę podział pokarmów zawierających dany alergen, w zależności od „agresywności” alergenu. Na samy dole drabin są pokarmy zawierające najbardziej przetworzony alergen, czyli można przyjąć, że białka danego alergenu znajdują się w postaci najmniej uczulającej. Każdy z kolejnych etapów, szczebli drabiny, stopniowa zwiększa alergenność pokarmu. Na samym końcu, znajduje się alergen w postaci prawie nie przetworzonej np. beza lub szklanka mleka pasteryzowanego.

Zawsze prowokacje rozpoczynamy od pierwszego etapu. Pozostajemy na tym „szczebelku drabiny”, aż do upewnienia się, że dziecko toleruje tę postać alergenu. Czasami jest to jednorazowa dawka i widzimy, że jest źle, bo wystąpiły objawy. Natomiast objawy mogą wyjść dopiero po 3 dawce lub po 2-3 tygodniach. Dlatego ważne jest by obserwować dziecko i zbyt pochobnie nie przechodzić do wyższych etapów drabiny.

Drabina mleczna

Dla dziecka na diecie eliminacyjnej, z alergią na białka mleka krowiego, należy zawsze zaplanować plan nabywania tolerancji. Właśnie w tym może pomóc opracowana drabina mleczna. Wytyczne wskazują, ze taką próbę prowokacyjną można rozpocząć po 6-9 miesiącach od wprowadzenia eliminacji lub po 1 r.ż. Zazwyczaj lekarze sugerują rozpoczęcie rozszerzania diety od systematycznego (2-3 razy w tygodniu) podawania niewielkich ilości alergenu. Alergen musi być poddany obróbce termicznej ( upieczony lub wysmażony). Wszystko w zależności od etapu, na który się znajdujemy.

Poniżej przedstawiam Wam schemat, wyjaśniający poszczególne etapy drabiny mlecznej.

Do wdrożenia 3 pierwszych etapów prowokacji, podpowiadam przepisy. Możesz je wykorzystać, sama zmodyfikować lub nie zwracać na nie uwagi:)

I etap: podajemy pieczone ciasteczko zawierające mleko w proszku

II etap: pieczona babeczka (zapieczone mleko)

Przepis zaczerpnięty z wytycznych ujętych w Standardach Medycznych z 2021roku. Zawiera:

III etap: smażone naleśniki

Etapy IV-VI nie wymagają przepisów. Na pewno, bez większych trudności, sama sobie poradzisz z ich podaniem 🙂

Drabina jajeczna

Alergia na jajka dotyczy głównie dzieci. Badania wykazują, że dla większości maluchów, przed osiągnieciem wieku szkolnego, objawy alergii zanikają. Większość osób z alergią na jajko, może jeść jajko pod niektórymi postaciami. Oznacza to, że na przykład jajko jako składnik ciasta, jest dla nich neutralny. Jednak już jajko w jajecznicy lub majonezie czy lodach już jest przyczyną reakcji alergicznej. Dzieje się tak, ponieważ niektóre struktury białka jaj zmieniają się pod wpływem temperatury. Jednocześnie zmienia to jego alergenność. Aż 80% alergików na białka jajka tolerują dobrze upieczone jajko w cieście. Dlatego tak ważne jest, abyś skrupulatnie prowadziła próbę prowokacyjną. Trzymanie się drabiny jajecznej, pozwoli stopniowo, przyzwyczajać młody organizm oraz Tobie poznać możliwe reakcje. Wiedza alergenności posiłków na poszczególnych etapach rozszerzania diety, pozwoli Ci unikną niebezpiecznej sytuacji, w postaci silnej reakcji alergicznej.

I etap:

Kruche cistko, muffinka

Jeśli maluszek ma alergię na mleko, a chcesz sprawdzić reakcje na żółtko jajka to użyj do przepisu mleka roślinnego, które używasz na co dzień.

Powyższy przepis uwzględnia tylko żółtko, jednak kolejnym etapem może być podanie całego jajka. Wtedy wykorzystujesz ten sam przepis, jedynie zmieniasz jeden składnik : żółtko na całe jajko. Takie postępowanie ma znaczenie szczególnie przy silnych reakcja na białko jajka. Ponieważ, nawet bardzo się starając, nie uda Ci się idealnie oddzielić białka od żółtka. Efektem tego jest, śladowa ilość białka jaj w babeczce.

II etap: Naleśniki/gofry

Z wyższymi etapami sobie poradzisz bez przepisu. Trzymam za Ciebie kciuki 🙂

Odczulanie na pokarmy

Musisz przyznać, że dla mamy alergika to prawdziwe marzenie. Chciałabyś nie musieć stosować diety eliminacyjne i martwić się o zdrowie malucha. Badania lekarzy z University of North Carolina wykazały, że warto stosować immunoterapię doustną. Takim właśnie pojęciem określili swoje prace, które miały na celu systematycznie podawanie alergenów dzieciom ze stwierdzonymi alergiami. Aż 75% badanych dzieci po 22 miesiącach przyjmowania małych ilości sproszkowanego jajka, mogło później jeść większe ilości, bez żadnych objawów! Wokół opisanych powyżej drabin pokarmowych, powstała cała otoczka, nazywana immunoterapia doustną, dzięki której stopniowo nabywa się tolerancji na pokarmy. Polega to na podawaniu pacjentom, na początku bardzo małych dawek pokarmów o małej alergenności i stopniowym wzrastaniu dawek. Wobec tej metody jest wiele ciekawych prac i wyników badań, o których na pewno niebawem napiszę.

Daj znać w komentarzu, czy interesuje Ciebie omówienie immunoterapii doustnej ?

Podsumowanie

• Próba prowokacyjna jest między innymi elementem diagnostyki alergii pokarmowej.
• Dzięki próbom prowokacyjnym wiemy czy pojawiła się tendencja do „wyrastania” z alergii.
• Niektórzy uważają próby prowokacyjne za element leczenia, szeroko pojęta „formę odczulania”.
• Przy próbach prowokacyjnych niezwykle ważne jest planowanie podawanych alergenów.
• Pomocą przy próbie prowokacyjnej jest opracowana drabina mleczna i drabina jajeczna.
• Ważne jest, aby próby prowokacyjne były prowadzone pod wiedzą alergologa oraz z uwzględnieniem jego zaleceń.

Artykuł Próba prowokacyjna. Czym jest oraz jak ją wykonać? pochodzi z serwisu Dziecko Alergik.